~~~ Schizofrenie wat is dat ~~~

!!!!!!!!!! >> LANGDURIGHEIDSTOESLAG << ZIE ONDER LINKS > GELDZAKEN

(Veel mensen hebben hier recht op, zonder dit te weten)
Mail mij eventueel bij vragen hierover> morgen_is_alles_anders@hotmail.com

(Geef dit aub. even door als u iemand kent die hier misschien wel recht op heeft)



Gedicht... (zie in logs)

Juist dat waarvoor geen woorden zijn
Verlangt het sterkst te spreken,
Maar is voor immer stom.
Toch staart het ons met een welsprekend zwijgen aan
Vanuit het wit tussen de woorden.

Peter Nibbeling
__________________________________________
*Behandel goede mensen goed. Behandel niet-goede mensen ook goed. Zo komt goedheid tot stand.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
*Vrienden maak je niet, maar die herken je

MSN groep met oa. CHAT (Geestelijke)gezondheid:
http://groups.msn.com/Alsjedenktdatjealleshebtgehad zie in LINKS: MSN groep

*Afbeeldingen

Wat me aanspreekt in deze afbeeldingen is het 1 zijn met de natuur...
Ook het schone, het volmaakte wat de natuur in zich heeft, en ook de kracht die er van uit gaat.
De natuur waar in we zo klein kunnen zijn, omdat het zijn eigen wetten heeft.
De natuur> Vriend & Vijand

* JonathonArt.com

*tekeningen...

Verdriet ( aguarel )

*Reakties allerlei mogen hier ook..

Reakties:

*Peter Nibbeling>(Gedichtenwereld zie in links)

Hieronder de gedichten van de site > GEDICHTENWERELD< zie in de links

't Is laat,
Wij zijn gehavend.
En door de kieren van 't geheugen
Waait een kille wind

---------------------------------------------------------
Vandaag
Glijden mijn blikken
Anders over de dingen heen
Een ander tempo, ander ritme.
En mijn oog
Rust niet meer op dezelfde plaatsen.
Met iedere stap
Ga ik door deuren,
Van werkelijkheid tot werkelijkheid.
Leef duizend levens
En sterf duizend doden

----------------------------------------
Ik ben niet langer wie ik gisteren was,
En deze wereld is dezelfde niet meer.
Het gezicht in de spiegel
Is mij altijd vreemd gebleven.
Vele werelden zijn reeds vergaan.
Wat was het
Dat bleef voortbestaan

--------------------------------------
Door witte webben van verdriet
Ziet
Mijn oog,
Dat nimmer loog,
De koele, stille duisternis.
Lafenis
Van diepten zonder bodem.
Geen honger
Geen broden.
Stilte slechts
Zelfs geen verlatenheid.

---------------------------------
Juist dat waarvoor geen woorden zijn
Verlangt het sterkst te spreken,
Maar is voor immer stom.
Toch staart het ons met een welsprekend zwijgen aan
Vanuit het wit tussen de woorden.

-----------------------------------------
Wie de millenia overziet
Voelt vermoeidheid
Omslaan in verbijstering.
Hoe steeds beschaving herbegon,
Verwerd, verdween,
En herbegon.
De vele rijken, werelddromen,
Bloeiend en verbloeiend.
Uiteindelijk desillusie
Keer op keer.
En van de grond af vangt men aan
Opnieuw te bouwen
Aan nieuwe dromen, nieuwe rijken,
Ongebroken.
Het is de dood die telkens weer
De desillusie opruimt.
En het roekeloze leven dat weerom
Een nieuwe mensheid het toneel opstuurt.
Zouden wij werkelijk
Van vroegere generaties kunnen leren,
Waren wij reeds lang geleden
Aan onze wijsheid
Bezweken.

-------------------------
Geen zuchtje wind
Het vriest, de zon staat laag.
De hele wereld lijkt bevroren.
Behalve het stille huis.
Door het raam
Tegen een wittige hemel
De zwart getekende,
Smekende gebaren
Van bladerloze bomen.
---------------------------------------------------------
Stof van sterren die gestorven zijn
Zijn wij
En aardolie is rottingsdrab
Van leven dat stierf.
Slakkehuizen werden tempels, kathedralen.
Alles sterft
En voedt wat daarna komt.
Materie,
Voelspriet van het zijn.
Een eeuwigdurende metamorfose.
Wat is, welbeschouwd, de dood?
Voedster van het leven.
De mensheid is het hongerigste wezen
Aller tijden.
Ook het voedzaamste?
Dat staat nog te bezien.

-------------------------------------------------------------
God,
Eén woord, drie letters.
Een verzuchting,
Veredeld vraagteken, misschien,
Of letters van bescheidenheid,
Naam, gegeven aan het grote onbekende
En naam van mogelijk vertrouwen
In het grenzeloze al
Waarin ik
Zowel vrijwel niets
Als bijna alles ben.

---------------------------------------------------------
Een stoet van dode dagen
Trekt voorbij.
Alles gaat... voorbij
Een spookhuis vol levenloos gebaren.
En weerloze woorden worden misbruikt
Om te verhullen wat onzegbaar blijft.
Iedereen praat.
De werkelijkheid zwijgt
Oorverdovend.
------------------------------------------------------------
Lettertekens op het wit papier,
Grotschilderingen. Jawel...
Het kauwen van houtskool en oker.
Men spuwt de dood in het gezicht
En ademt.
Mijn hand
Tracht de vergetelheid te stoppen,
Groet goden, geesten
En het nageslacht.
-----------------------------------------------------
Eens was alles poëzie
Ik was jong
En keek mijn ogen uit.
Hoe vreselijk dat ik
De schoonheid dezer wereld
Niet bezingen kon.
Dit alles zou ten onder gaan
Door machteloosheid van mijn taal.
De schoonheid van een gedekte tafel,
Van een meisje,
Van wolkenvluchten,
En van zonbeschenen bomen.
Een kat die zich uitrekt
En een paardebloem tussen twee tegels,
Nog ongeschonden,
Maar vast en zeker aan de tijd ten prooi.
Al deze dingen,
Algemeen en toch eenmalig,
Want het was juist deze gedekte tafel,
Het waren deze dampende schotels,
Deze borden, glazen, dit bestek,
Precies zoals hier geordend,
Beschenen door dit licht,
Die men bezingen moest.
Nu zijn alle gedekte tafels eender,
En geen lied meer waard.
En alle meisjes van vandaag
Zijn nog maar schaduwen
Van de meisjes van gisteren.
En de paardebloem van toen
Bleef ongeëvenaard.
En de wolkenluchten van vandaag...
Ach,
Niets is hetzelfde gebleven.
Alles is ontluisterd, onttoverd,
Juist nu mijn taal
Eindelijk
Heeft leren zingen.

--------------

De site waar deze gedichten op staan ,is gemaakt door xandra Nibbeling naar aanleiding van het overlijden van haar broer Peter Nibbeling
(12 augustus 1959 - 11 maart 1999). ( zie in links >Gedichtenwereld< )

______________________________________________________________
Hieronder enkele gedichten van Ernst, de broer van Cornelie van Well : Van de site van > Cornelie van Well < zie in links

Overleven

Je slaapt nog steeds buiten, paar kranten
deken nat, een stapel lege bierblikjes
mijn zorgen kunnen er in zwemmen.

Met koude steken in het lijf
kom je bij de hulpverlening
afspraak maken, eventueel morgen nog
vandaag heb je nodig, nog zieker
dan eerst pak je je afsprakenboekje
het is de vraag of je morgen nog haalt
down at the metro meanwhile.

Je zorgt ervoor dat een ander meegaat
bespringt een dealer
bolletje uit zijn mond trappend
je raapt ze op nog onder het bloed
leer mij kennen, zeven bolletjes
vier wit en drie bruin scoren we
met een grijns zonder pijn
weg van die metro zijn.

Uit het boek: Een kwestie van smaak. Beelden en teksten van daklozen. Foto's van Mayanne Konst en Teksten van daklozen van Schrijfclub Kantlijn. ISBN 90 72810 - €14,95 bij de boekhandel of rechtstreeks te bestellen bij de uitgever René de Milliano telnr. 072 5150771

Ze kunnen ook mooi zingen
Als de stemmen zingen, krijg ik
een lachje op m'n smoel,
meen ik tussen de engelen te zitten
De zogenaamde hemelse herrie
Boordevol tovenaars zit de hemel
en God en Satan geven een feestje
oorverdovend wordt het lawaai,
wat ik alleen hoor
Onbegrijpelijk
Hele kanonnades en niemand
hoort dit,
alleen de schizo
De oplossing: de spuit, met hierin
olieachtige substanties,
de zogenaamde depo's
Dit begon zo'n 20 jaar geleden
Ik heb nu geen stemmen meer, in
zekere zin ben ik genezen
Mijn alfagolven, een soort
elektronische impuls,
zijn aangepast
Ik ben niet natuurlijk meer, ik
ben aangepast, gemaakt
Maar ik ben beter, wat goed is
Het hoeft niet anders te zijn
Genezing is goed
naar boven
_________________________________________

*Wat betekent:

PRODROMALE VERSCHIJNSELEN

Een psychose mag dan wel "out of the blue" lijken te komen. Toch gaat er meestal het een en ander aan vooraf. Men spreekt van pre-psychotische ofwel prodromale verschijnselen maar ook eenvoudigweg van waarschuwingssignalen.
Omdat waarschuwingsignalen zo alledaags zijn worden ze echter vaak niet onderkend, laat staan op tijd onderkend. Wanneer iemand echter ooit eerder psychotisch is geweest, is het raadzaam enige waakzaamheid aan de dag te leggen en enige overbodige waakzaamheid hoeft niet uit de weg gegaan te worden. Een psychose moet zoveel mogelijk voorkomen worden. Daarom volgt hier een overigens niet uitputtende opsomming voor wat allemaal onder een dergelijk waarschuwingsignaal verstaan kan worden.
- Toename in contacname
- Toename in dadendrang
- De stemming: euphoor/dysfoor/depressief
- Klagen over lichamelijk welbevinden
- Vragen om medicatiewijziging
- Anders met medicatie omgaan/minder/meer/niet - Veranderingen in de eetlust
- Terugtrekgedrag
- Uitdagend gedrag
- Uiten van beschuldigingen
- Incoherentie in gedrag/uitspraken
- Aggressief gedrag/bedreigingen/wraakgevoelens
- Het besef belangrijk/onbelangrijk te zijn
- Veranderingen in uiterlijk/kleding/haardracht
- Veranderingen in de zelfverzorging
- Veranderingen in de activiteiten/meer of minder
_________________________________________________

EE ofwel Expressed Emotion

Patiënten met schizofrenie kunnen vaak niet tegen de drukte van een familiefeestje. Een veel voorkomende manier om hiermee om te gaan is zich terug trekken uit contacten en zelfs uit het gezelschap. Dit kan aanleiding vormen tot commentaar wat gegeven wordt door familieleden, een parter, vrienden of hulpverleners. Dergelijk kommentaar wordt door de patiënten met schizofrenie, niet goed verdragen en kan zelfs leiden tot een nog grotere terugval van de patiënten. Zelfs het terugvallen in een psychose is mogelijk. Dit soort reacties van voor de patiënt belangrijke anderen worden aangeduid met de Engelse term Expressed Emotion meestal afgekort tot EE. De mate en kracht waarmee dergelijk kommentaar naar patiënten met schizofrenie worden geuit verhogen danwel verkleinen de kans op een psychotische reactie, een prodromaal verschijnsel,waarschuwingssignaal tot zelfs een terugval in een psychose.

De aard van het geleverde kommentaar op patiënten is veelvormig. De ene keer worden zij bekritiseerd over hun geuite wanen, hun incoherente gepraat en de andere keer op de manier waarop zij zich kleden en gedragen. Wellicht ten overvloede de kracht van opmerkingen zit vaak in de belangrijkheid van de ander (vader, moeder of toevallige voorbijganger) de formulering, de intonatie en de emotie van degene die de opmerking plaatst. We praten over hoge EE of over lage EE.
Behalve verwanten leveren ook geschoolde hulpverleners veel onnodige EE.
Herhaaldelijk is aangetoond dat patiënten die blootgesteld worden aan hoge EE een veel grotere kans op terugval in een psychose hebben dan patiënten die een lage EE in hun omgeving ervaren. Ook is herhaaldelijk gebleken dat trainingen in het beheersen van geuite EE leidt tot een verlaging in de kans van een psychotische terugval.

____________________________

Wanen:
Wanen zijn foutieve overtuigingen die meestal voortkomen uit een verkeerd interpreteren van waarnemingen of ervaringen. Hun inhoud betreft een grote variëteit van thema's (b.v. achtervolging, betrekking, somatisch, (hypochondrie), godsdienst of grootheid)
_____________________________

Catatoon:

Catatone bewegingen (Criterium A4) laten een duidelijk afgenomen reactie op de omgeving zien. Tot soms een complete toestand van geen besef (catatone stupor), het in een houding blijven staan, zitten of liggen, weerstand biedend aan pogingen hen weer tot bewegen te stimuleren.(Catatone starheid), een actief verzet tegen instructies of pogingen hen weer tot beweging te stimuleren(catatoon negativisme), het aannemen van ongepaste of bizarre houdingen(catatone houdingen), of doelloze niet aangemoedigde buitensporige bewegingen(catatone opwinding).
____________________________

Schizofreniforme stoornis:
de symptomen zijn gelijk aan die van schizofrenie behalve de duur( de stoornis duurt van 1 tot zes maanden). Na de psychose is er geen sprake van terugval in het algemene functioneren.

_____________________________

Hallucinaties :
(criterium A2) zijn zintuiglijke gewaarwording van iets dat er niet is. Deze gewaarwordingen kunnen op vele gebieden liggen: iemand kan dingen zien, horen, proeven, ruiken of voelen die er niet zijn. Mensen met hallucinaties hebben de zekerheid dat wat zij waarnemen er ook is. Hallucinaties zijn meestal een teken van een geestesziekte (een psychose), maar kunnen ook voorkomen bij o.a. hoge koorts (ijlen) en alcoholgebruik (delirium).
______________________________

Paranoïde schizofrenie:
Het essentiële kenmerk van het paranoïde type schizofrenie is de aanwezigheid van overheersende wanen of gehoorshallucinaties tegen de achtergrond van een relatief behoud van het cognitief functioneren en van het affect.

_______________________________

DSM-IV:
staat voor Diagnostic Statistical Manual. Psychiatrische diagnoses hebben jarenlang in een kwaad daglicht gestaan. Wat de ene psychiater schizofrenie noemde werd door de ander als dusdanig niet erkend. Men zei wel 10 verschillende psychiaters 10 verschillende diagnoses van een en dezelfde patiënt. Men had aldus geen overeenstemming over de inhoud van de terminologie. Dit remde vanzelfsprekend de onderlinge communicatie en de wetenschappelijke ontwikkeling binnen de psychiatrie. Derhalve is men sinds jaar en dag(1952) bezig de psychiatrische diagnostiek systematisch te classificeren waarbij men zoveel mogelijk en wereldwijd streeft naar excactheid en onderlinge overeenkomst in de gemeenschappelijk gehanteerde begrippenkaders. Inmiddels(1995) is men al weer toe aan het vierde grote handboek van onderscheiden psychiatrische diagnoses
________________________________

*Misvertanden over Schizofrenie

Misverstanden

Schizofrenie heeft in de loop van de eeuwen de fantasie beziggehouden. Daaruit zijn misverstanden ontstaan, die hier ontzenuwd worden:

Schizofrenie is niet hetzelfde als gespleten persoonlijkheid.
Mensen met schizofrenie gedragen zich niet constant als 'gekken'. Hoewel hun opvattingen en gedragingen af en toe merkwaardig overkomen, zijn zij in doen en laten meestal betrekkelijk normaal.
Schizofrenie staat niet gelijk aan ongecontroleerde agressie. Sommige personen met schizofrenie kunnen gewelddadig zijn, maar verreweg de meeste zijn niet agressief.
- Als er sprake is van neiging tot geweld, dan gaat het om mensen met schizofrenie die zware drinkers of gebruikers van drugs zijn of in een psychotische fase verkeren. Zelfs dan is hun aantal beperkt tot personen die voor hun ziekte al gewelddadig waren en die ook nog eens onvoldoende worden behandeld of behandeling weigeren.[5,6]
- Van alle gevallen van geweld in de samenleving komt misschien 2% tot 4% op rekening van schizofrenie, waarbij dan nog niet is gecorrigeerd voor de invloed van drank en drugs.[6]
Schizofrenie van jongeren is niet de schuld van hun ouders. De aandoening kan niet geweten worden aan een bepaalde manier van opvoeden. Overbezorgdheid en constante kritiek kunnen wel het herstel belemmeren of voor terugval zorgen.[7]

*Jou, of een verhaal mag hier...(Anoniem!)

*

*Schizorenen zijn niet gek (uit:Ypsilon 1995)

15 Oktober 1995
Bron: Ypsilon Nieuws, oktober 1995
Copyright: Redactie Ypsilon Nieuws

Schizofrenen zijn niet gek
In veel RIAGG's en Psychiatrische Ziekenhuizen is het bekende affiche populair met de tekst 'Ooit een normaal mens ontmoet?' Het affiche is van een glinsterend materiaal zodat je jezelf in spiegelbeeld ziet als je er naar kijkt. Onderaan het affiche staat dan: 'En beviel 't?' Dit affiche geeft goed weer wat zo'n beetje de standaardbejegening is die psychiatrische patiënten ondervinden, niet alleen van hun omgeving maar ook van veel hulpverleners. Die bejegening is gebaseerd op ontkenning. Niemand is gek, want iederéén is het wel een beetje. Dat is een zwaktebod. Want eigenlijk zijn schizofrenen helemaal niet gek.

Hoe je het ook wendt of keert, de eerste betekenis van 'gek' is volgens het woordenboek (van Dale, Koenen) niet 'abnormaal' maar van het verstand beroofd. Dat is het laatste waar je van beroofd zou willen worden, ook al zou het maar 'een beetje' zijn. Het woord 'gek' is in deze betekenis nog echt taboe, zeker in het bijzijn van mensen waarvan gedacht wordt dat ze het zijn. We spreken dan over 'abnormaal', 'in de war', 'psychiatrisch' en noem maar op. Terwijl het slachtoffer onmiddellijk begrijpt wat daar werkelijk mee bedoeld wordt: ze denken dat ik niet bij m'n verstand ben.

De wetenschappelijke ontwikkelingen van de laatste jaren hebben veel nieuwe ontdekkingen opgeleverd over de werking van de hersenen. Zo is het aannemelijk dat schizofrenie het gevolg is van een constructiefout in de hersenen waar ook erfelijkheid en stress een rol bij spelen. Maar zulke ontdekkingen geven geen antwoord op de knellende vraag waar de patiënt mee zit: ben ik gek of niet. Tot nog toe weten we op zulke vragen niet beter te reageren dan ontwijkend met een 'ooit wel eens een normaal mens ontmoet', of onheilspellend met een 'wat vind je er zelf van?'. Of we negeren de vraag, wat zowel ontwijkend als onheilspellend is.

Het taboe is zo sterk dat een groot aantal patiënten (ergens tussen de 25 en 50 procent) de vraag niet eens stelt. Zij vermijden consequent het risico in handen van de psychiatrie te vallen. Want dat is waar ze bang voor zijn. Op het eerste gezicht lijkt dat vreemd, maar als je je in de gedachtenwereld van de patiënt verplaatst is dat volstrekt begrijpelijk.

Wie niet psychotisch is, zal geen bezwaar hebben tegen een gesprek met welke psychiater dan ook - als hij daar bezorgde familieleden een plezier mee kan doen. Maar de schizofreniepatiënt zit tussen twee vuren. Aan de ene kant merkt hij dat er vreemde dingen gebeuren. Dingen waarvan hij weet of merkt, dat hij ze niet aan anderen moet vertellen omdat ze dan denken dat hij gek geworden is. Aan de andere kant constateert hij dat hij niet gek is want al zijn verstandelijke vermogens functioneren nog normaal. Het blijkt alleen onmogelijk familie en vrienden daarvan te overtuigen. De kans dat hij een psychiater overtuigt is dus gering, het risico dat hij daardoor tragischerwijs wordt 'vastgezet', aanzienlijk. Bovendien heeft de patiënt meestal geen tijd voor de volgens hem ongefundeerde bezorgdheid van zijn omgeving. Hij moet alle zeilen bijzetten om klaar te komen met de vreemde zaken die hem gebeuren en waar hij kennelijk helemaal alleen voor staat. In plaats van ziektebesef heeft de patiënt de zeer begrijpelijke angst om voor gek te worden versleten.

In de opvang van deze patiënten zou de bestrijding van deze angst dus voorop moeten staan. Maar in de praktijk van de crisispsychiatrie is dat allesbehalve het geval. Veel hulpverleners menen dat de 'eerlijkheid' gebiedt patiënten er bij een opname nadrukkelijk op te wijzen dat ze op het punt staan een psychiatrische behandeling te ondergaan. Als de patiënt zich daartegen verzet, gaat de opname niet door. Onvoldoende ziektebesef. De BOPZ heeft deze praktijk nog eens extra bevestigd. Wat zulke hulpverleners niet beseffen is dat ziektebesef hier - in de ogen van de patiënt - gelijk staat aan 'het besef gek te zijn'.
Ziektebesef
In de Ypsilon Nieuwsbrief nr. 42 (februari '93) citeert Gerrit Tulp uit een artikel van psychiater Selten, (toen nog) werkzaam in PC Rosenburg te Den Haag, waarin deze het vermoeden uit dat het gebrek aan ziektebesef bij schizofreniepatiënten wel eens een biologische oorzaak zou kunnen hebben. Selten maakt aannemelijk dat het ontkennen van de ziekte schizofrenie in een aantal gevallen het gevolg zou kunnen zijn van neurologische stoornissen in de hersenen. Men spreekt dan van anosognosie, een verschijnsel dat zich bijvoorbeeld ook voordoet bij patiënten met een linkszijdige verlamming als gevolg van een hersenbeschadiging. Of heel spectaculair bij blinden met het syndroom van Anton die hardnekkig ontkennen dat ze blind zijn.

Het is heel goed mogelijk - voor zover ik dat als leek kan beoordelen - dat Seltens veronderstelling klopt. Het kan best zijn dat het biologisch zo werkt. Zoals je kunt constateren dat er veel adrenaline in het bloed zit wanneer iemand agressief is. Dat zegt echter niets over de oorzaak van de agressie: het verklaart de agressie, of althans de adrenaline, niet. Zal onze eerder genoemde patiënt na de uitleg over anosognosie opgelucht uitroepen 'gôh, had ik dat maar eerder geweten' en zich spoorslags naar het dichtstbijzijnde crisiscentrum spoeden? Ik denk het niet.

Integendeel. Anosognosie, dat is een griezelfilm. Dat is Kafka ten voeten uit. Stel je voor dat je zelf psychotisch wordt. Stel dat je het waanidee hebt dat er een komplot tegen je wordt gesmeed. Alle mensen aan wie je je zorgen toevertrouwt, zeggen dat je in de war bent, dat je deskundig advies moet vragen, enzovoorts. Bezorgd gemaakt door zoveel bezorgdheid volg je dan toch maar het advies op van je beste vriend, van wie je tenminste zeker weet dat hij niet in het komplot zit, en ga je naar de psychiater die hij adviseert. Bovendien bedenk je dat het voor de samenzweerders moeilijk zal zijn om je in de psychiatrische inrichting te kunnen pakken.

Bij de psychiater leg je al je kaarten op tafel, je legt uit hoe het komplot in elkaar zit en door welke trucs je tot nog toe hebt weten te ontsnappen. Zij hoort dat alles zwijgend aan, en zegt vervolgens dat ze alleen wat voor je kan doen als je inziet dat je psychiatrische hulp nodig hebt. Geen woord over jouw komplottheorie. Jij probeert het nog eens opnieuw uit te leggen, dat het niets met je verstandelijke vermogens te maken heeft. Waarop zij zegt dat het heel normaal is dat je denkt dat je niet ziek bent, want dat is een biologische afwijking die bij de ziekte hoort. En vervolgens wil ze je een pil geven, om je hersenen wat meer rust te geven. Als je dan niet gillend wegloopt, ben je ofwel levensmoe of heb je ècht je verstand verloren.

De opvattingen waarop de praktijk van deze crisisbestrijding is gebaseerd zijn wetenschappelijk niet houdbaar. Op de eerste plaats omdat het steeds duidelijker wordt dat schizofrenie geen ziekte is maar een handicap. Van een gehandicapte kun je nu eenmaal geen ziektebesef verwachten, om de eenvoudige reden dat zo iemand niet ziek is, en zich dus ook niet ziek voelt.
Automatisch
Op de tweede plaats zijn er vanuit de psychologie sterke argumenten aan te dragen voor de stelling dat schizofreniepatiënten wel zeer abnormaal kunnen zijn maar nooit 'van hun verstand beroofd'. Het verstand, of wat preciezer gezegd, het vermogen om normaal te denken, is bij een schizofreen pico bello in orde. Het verschil zit niet in het denken, maar in de gegevensverwerking die aan het denken vooraf gaat. Uit psychologische testen blijkt dat schizofreniepatiënten niet goed in staat zijn die gegevens automatisch te verwerken (zie ook Ypsilon Nieuws 40, 'Schizofrenie wordt normaal').

Automatische verwerking vindt bijvoorbeeld plaats bij de zintuiglijke waarneming, om te zien of een ding met vier poten een tafel, stoel of hond is. Omdat schizofrenen niet of minder in staat zijn deze - onbewuste - beslissingen automatisch te nemen, hebben zij daar meer hersencapaciteit voor nodig. Wanneer nu door stress de beschikbare hersencapaciteit te klein is geworden, treden er fouten in de waarneming op. Dan ziet een schizofreen een hond aan voor een stoel. De schizofreen die op een hond gaat zitten, is dus niet van zijn verstand beroofd maar 'slechts' het slachtoffer van een fout in de manier waarop zijn hersenen zijn waarneming hebben verwerkt.

Wanneer we ervan uitgaan dat schizofreniepatiënten niet gek zijn, dan betekent dat ook dat we hun psychotische ervaring serieus moeten nemen. Wie dat niet doet geeft onvermijdelijk het verkeerde signaal: 'wij denken dat je gek bent'. De taak van de hulpverlener moet zijn de psychoticus ervan te overtuigen dat zijn vreemde gewaarwordingen te herleiden zijn tot verwerkingsfouten in de hersenen die verder niets met het denkvermogen te maken hebben. Verwerkingsfouten die kunnen worden voorkomen met pillen en psychologische training.

Helaas kent de psychiatrie een lange traditie die zich tegen deze aanpak verzet. Het onvermogen psychotische patiënten te begrijpen, hebben psychiaters steeds als een wezenskenmerk van de ziekte gezien. Zo schreef bijvoorbeeld Sigmund Freud (1856-1939) in een brief aan een collega: 'Onlangs moest ik mezelf bekennen dat ik niet echt om deze (psychotische, red.) patiënten geef, dat ik me aan hen erger, en dat ik vind dat ze vreemd voor me zijn en voor alles wat menselijk is. Een bijzonder soort van onverdraagzaamheid dat me als psychiater ongetwijfeld diskwalificeert.'

De Utrechtse psychiater H.C. Rümke (1893-1967) is in de psychiatrie wereldberoemd geworden door zijn poging dit gevoel van vervreemding nauwkeurig te definiëren. Hij noemde dit het praecoxgevoel verwijzend naar de oude (verkeerde) term voor schizofrenie, dementia praecox. 'Het is uiteraard een subjectief verschijnsel', aldus Rümke. 'We hebben te doen met de psychologie van de ontmoeting, het is een antropologisch probleem. Herhaaldelijk heb ik geprobeerd het "praecoxgevoel" te analyseren; het is mij nooit helemaal gelukt. Het is een beleven van innerlijke onzekerheid, dat ontstaat doordat iets zich niet voltrekt dat zich anders altijd in een contact met een ander voordoet, namelijk het gevoel van wederkerigheid, op welk niveau zich dit ook moge afspelen. Er is altijd iets van een op elkaar ingesteld zijn, zelfs wanneer de ander mij op grove of subtiele wijze afwijst. Aan de basis van deze wederkerigheid ligt bij beiden het toenaderingsinstinct. De onderzoeker staat met zijn toenadering tot de schizofreen als het ware in een leegte.'
Minderwaardig
Talloze professoren in de psychiatrie en psychologie, Freud voorop, hebben geprobeerd het onbegrijpelijk zijn van de schizofrene psychose te verklaren uit een geestelijke terugkeer naar het kinderstadium of naar 'dierlijke instincten'. Dit soort theorieën zijn gelukkig in onbruik geraakt, maar het idee dat 'schizofrenen' toch op een minderwaardig geestelijk niveau functioneren, is blijven hangen.

Het is weer een psycholoog, professor Louis A. Sass, die overtuigende argumenten heeft aangevoerd voor het tegendeel. Hij vergelijkt de uitingen van moderne en postmoderne kunst met de uitingen en symptomen van schizofreniepatiënten. Daarmee toont hij niet alleen aan dat belangrijke moderne en post-moderne kunstenaars en filosofen schizofreen of schizoïde zijn of waren, maar ook dat het denken van een schizofreen zich eerder op een hoger, meer complex niveau afspeelt dan op een kinderlijk of zelfs maar dierlijk niveau. Aan het einde van zijn 600 pagina's tellende boek vraagt Sass zich af of schizofrenie wellicht het gevolg is van de individualisering van de mens in de moderne maatschappij. Wat natuurlijk ook heel interessant is.

Gelukkig zijn psychiaters doorgaans wat praktischer ingesteld. Maar ze kunnen van de psychologen wèl leren dat het wel degelijk mogelijk is met een patiënt over zijn psychose te praten. Natuurlijk bestaat het gevaar dat de psychose daardoor aangewakkerd wordt. Maar tegelijkertijd bestaat daar ook de mogelijkheid de patiënt inzicht te geven in zijn handicap. Hoe? Dat was de vraag.

Sass wijst erop dat psychotische schizofreniepatiënten in hun bewustzijn aan een soort ' dubbele boekhouding' doen. Terwijl ze enerzijds rotsvast overtuigd zijn van een bepaalde waan, houden ze anderzijds toch de objectieve werkelijkheid in de gaten en blijven ze daar normaal op reageren. Dat betekent dat alles wat je zegt en doet, wel degelijk door de patiënt wordt opgepakt en begrepen, ook al lijkt dat soms van niet.

De Amerikaanse psychiater Podvoll (zie Ypsilon Nieuws 48) spreekt over de 'eilanden van helderheid' in de storm van de psychose: momenten waarop de patiënt aanspreekbaar is en beseft dat hij los is van de werkelijkheid. Door op zulke momenten de juiste opmerking te maken geef je de patiënt telkens een duw in de goede richting. Het ziektebesef kan dan soms heel plotseling doorbreken als een heldere hemel tussen donderslagen.

Op basis van deze inzichten zouden hulpverleners methodes kunnen ontwerpen om angstige en afwerende patiënten uiteindelijk over de brug te helpen. Maar de methode is niet het belangrijkste punt. In essentie gaat het om een attitude, om de bejegening, gaat het erom de patiënt de zekerheid te verschaffen dat hij niet op zichzelf teruggeworpen is. Dat hij niet gek is.

Beter dan welke professor dan ook, heeft een Apeldoornse psychiater in opleiding C.P.F. Lemke, onder woorden weten te brengen waar het in de bejegening om gaat. In een bijna onopvallend artikeltje in het Tijdschrift voor Psychiatrie stelt hij voor het begrip praecoxgevoel te vervangen door het begrip psychose-indirectie. Door het lezen van een nummer van het literaire tijdschrift Lust & Gratie was hem de gelijkenis opgevallen tussen het begrip indirectie dat letterkundigen gebruiken bij het ontleden van gedichten, en het praecoxgevoel van Rümke.

Indirectie staat voor het moment waarop een goed gedicht 'onbegrijpelijk' wordt, doordat wat er letterlijk staat niet zo wordt bedoeld. De dichter verlaat op dat moment het normale taalgebruik om gevoelens en inzichten uit te drukken die anders niet uit te drukken zijn. Een goed gedicht moet enkele malen herlezen worden om te kunnen begrijpen wat de dichter bedoelt. Met het begrip 'psychose-indirectie' wil Lemke het moment aangeven waarop de hulpverlener merkt dat de patiënt 'onbegrijpelijk' is. 'Op dat moment', schrijft Lemke, 'gebeurt er kennelijk iets tussen de onderzoeker en de onderzochte. Iets waardoor, anders dan bij indirecties in een gedicht, nu de neiging kan ontstaan om niet te herlezen in de zin van door te vragen.'
Een belangrijke overeenkomst tussen het lezen van een gedicht en het doen van psychosediagnostiek is dus dat het intersubjectieve werkelijkheidsniveau ergens verlaten wordt. Dit geeft in beide gevallen een gevoel van houvast te verliezen, gefrustreerd te worden in het begrijpen. Het intrigeert en fascineert maar wekt in het geval van diagnostiek, anders dan bij poëzie, geen warm poëtisch gevoel. Het roept juist spanning, irritatie, onrust, ongemak of andere gemodificeerde vormen van angst op. Angst die ervan weerhoudt om 'te herlezen'; om door te vragen.
Lemke vindt dat hulpverleners zich, naast het lezen van gedichten, speciaal zouden moeten trainen in het omgaan met psychose-indirecties: 'Het boven beschreven gevoel van vreemdheid wordt uiteraard ook door leken ervaren. De professionaliteit van de diagnosticus begint echter met het ontwikkelen van een bewuste gevoeligheid hiervoor en het kennen van de eigen reacties hierop.'

Lemke concludeert het niet, maar de associatie ligt voor de hand: de onbegrijpelijkheid van de schizofreen is als die van een gedicht. De beste bejegening van mensen met schizofrene wanen is een poëtische. De wereld van de schizofreen is wel degelijk invoelbaar, ook al lijkt ze aanvankelijk nog zo absurd. Dat besef kun je als hulpverlener natuurlijk alleen ontwikkelen als je eerst het waanidee laat varen dat schizofrenen gek zouden zijn.

*Uitleg Schizofrenie (uit wikkipedia)

Schizofrenie
(Doorverwezen vanaf Schizofreen)
Schizofrenie (gespleten geest; &#963;&#967;&#943;&#950;&#969; schizo, &#966;&#961;&#949;&#957;&#972;&#962; phrenos) is een psychische aandoening die in verschillende vormen en gradaties voorkomt. Een belangrijk kenmerk is dat er tijdens het verloop van de ziekte minimaal eenmaal een psychotische episode is opgetreden. Doorgaans komen deze episoden vaker voor. Ze gaan gepaard met een afwijkende beleving van de werkelijkheid, resulterend in onlogische gedachtpatronen, wanen, hallucinaties en in variërende mate emotionele, denk- en gedragsstoornissen.

De gespletenheid uit zich niet, zoals vaak wordt gedacht, in een meervoudige persoonlijkheid; bedoeld wordt dat de samenhang in het denken, tussen waarneming en gedachten en tussen emoties en gedachten verloren is gegaan, althans voor buitenstaanders niet meer invoelbaar is. De ziekte komt bij ongeveer 1 procent van de bevolking voor in alle culturen en openbaart zich vaak tijdens of kort na de puberteit.

De oorzaak is niet bekend en is onderwerp geweest van vele speculaties. Vrij algemeen wordt tegenwoordig verondersteld dat het een hersenziekte is op basis van een lichamelijke afwijking in de hersenen. Erfelijkheid speelt een belangrijke maar niet uitsluitende rol. Mogelijk bestaat er een genetische verwantschap tussen schizofrenie en de schizotypische persoonlijkheidsstoornis.

Onbehandeld is het een ernstige ziekte die tot veel lijden (bij patiënt en omgeving) en invaliditeit aanleiding geeft.

Verschijnselen van schizofrenie treden meestal voor het eerst op in de pubertijd of de vroege adolescentie.

Inhoud
1 Hulp
2 Symptomen en medicatie
3 Prognose
4 Vormen van schizofrenie
5 Alternatieve benaderingen

Hulp
Vaak gehoorde opmerkingen over deze zieken zijn: "Zij zijn zo moeilijk te bereiken en staan zover van mij af dat ik het gevoel heb hen kwijt te zijn." "Wat ik ook doe, het is net of er een muur tussen ons staat waar niet door te komen is." Beide opmerkingen geven eigenlijk heel juist aan wat er aan de hand is. Doordat zij zo overhoop liggen met hun gevoelens en gedachten trekken zij als het ware een "muur" om zich op om zich te beschermen om zo nog enige greep op zichzelf te houden. Daardoor wordt hun isolement steeds groter en is er haast niet meer "bij hen te komen". Door dit proces wordt het begrijpen van het gedrag van hen steeds moeilijker. Dit wordt nog versterkt omdat zij door wanen, hallucinaties en affectieve symptomen dingen gaat doen die moeilijk aanvaardbaar zijn. Door de begrijpelijke wil hen te helpen ontstaat vaak een neiging om steeds maar weer en met een toenemend appèl te proberen met hen in contact te komen om maar door die "muur" heen te komen. Dat is, hoe goed ook bedoeld, ondoelmatig en werkt zelfs averechts. Deze directe wijze van benadering die een beroep doet op het innerlijk van hen kunnen zij niet beantwoorden. Niet omdat zij niet willen, maar omdat zij door hun innerlijke ontreddering niet weten hoe zij dat moeten doen en zich vervolgens bedreigd zullen gaan voelen. Met als uiteindelijk gevolg dat zij hun "muur" nog meer gaan optrekken.

Symptomen en medicatie
Zieken lijden onder negatieve en positieve symptomen. Zoals in de wiskunde duidt positief op de aanwezigheid van iets, negatief op de afwezigheid.

Er bestaan geneesmiddelen die de positieve symptomen (vooral hallucinaties en denkstoornissen) vrij goed onderdrukken, ten koste van een duidelijke vervlakking van het emotionele leven. Doordat prikkels, verbale en non-verbale signalen uit de omgeving, door anti-psychotica (medicatie) enigszins gedempt worden, worden gebeurtenissen vaak minder intens beleefd. Zowel prettige als onprettige gebeurtenissen maken minder "indruk". Doel van de neuroleptica (= anti-psychotica) heeft hiermee te maken: het afremmen van de stroom prikkels. Een verlaging hiervan zorgt voor een zekere rust, waardoor de kans op hallucinaties en wanen vermindert. Met recht kan daarom gezegd worden dat de medicatie een gewenste en ongewenste kant hebben.

Het verminderen van prikkels kan uiteraard ook bewerkstelligd worden door in een prikkelarme omgeving te vertoeven. In concreto: vermijden van drukke winkels, verjaardagsfeestjes, telefoon, televisie e.d.

Zgn. negatieve symptomen van de ziekte zijn met name affectvervlakking, verlies concentratievermogen en initiatiefverlies.

Er bestaan tamelijk veel anti-psychotica. Het verschilt van persoon tot persoon welk middel werkt. De chemie in de hersenen is bij iedereen verschillend, waardoor het vaak een kwestie van proberen is welk middel bij een bepaald persoon nuttig kan zijn.

Prognose
Kenmerkend aan schizofrenie is dat het een progressief proces is waarbij episodes met positieve symptomen elkaar opvolgen, waarbij hoe meer dergelijke episodes worden doorgemaakt des te meer negatieve symptomen bepalend worden voor het zijn van de patiënt. M.a.w. hoe meer psychotische episodes de patiënt doormaakt, hoe ernstiger de affectieve vervlakking wordt.

De prognose voor deze aandoening is vrij negatief, de klok kan niet worden teruggedraaid, wat wel mogelijk is, is de psychotische episodes zoveel mogelijk te beperken in frequentie, duur en intensiteit. Dit gebeurt d.m.v. aangepaste medicatie. Op die manier kan de schade worden beperkt. De kwetsbaarheid blijft echter en de eventuele opgelopen schade in de vorm van negatieve symptomen kan niet worden hersteld.

Vormen van schizofrenie

Catatoon: motorische inactiviteit of juist overdreven activiteit, halsstarrig gedrag, imitatiegedrag.

Gedesorganiseerd (hebefrenie): gedesorganiseerd en primitief gedrag en taalgebruik, soms afwijkingen van het affect.

Paranoïde: spanning, achterdocht, vijandigheid. Affectief en cognitief functioneren blijft meestal intact.

Ongedifferentieerd: er is voldaan aan de hoofdcriteria, maar deze zijn niet catatoon, paranoïde of gedesorganiseerd van aard.

Restgroep: geen op de voorgrond tredende wanen, hallucinaties of afwijkend gedrag, maar bijvoorbeeld wel vreemde overtuigingen of afwijkende zintuigelijke waarnemingen.
Alternatieve benaderingen
In de antipsychiatrie en bij bepaalde cliëntenorganisaties bestaat verzet tegen de visie dat schizofrenie een psychische aandoening is, of tegen de visie dat de aandoening behandeld zou moeten worden.

zie hier> http://nl.wikipedia.org/wiki/Schizofrenie

*Boek Schizofrenie bij apotheek (over de inhoud)

PrijsBij uw apotheek
€ 17,00
Online bestellen zie hier> http://www.boekenoverziekten.nl/
€ 17,00 plus € 5,50 verzendkosten

Dit boek kopen
U kunt dit boek bij uw apotheek kopen of online bestellen.

-------------------------------------
Schizofrenie:
Beginpagina

Amsterdam, 2004

genaaid gebrocheerd (A4-formaat)
236 pagina's
illustraties
meerkleurendruk

In samenwerking met
Anoiksis | Stichting Weerklank | Ypsilon | Stichting Pandora | Cliëntenbond in de Geestelijke Gezondheidszorg | Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie | Vereniging voor Gedragstherapie en Cognitieve Therapie | Nederlandse Vereniging van Psychotherapie | Nederlands Instituut van Psychologen | Landelijke Vereniging Eerstelijnspsychologen | Schizofrenie Stichting Nederland | Kenniscentrum Schizofrenie | Nederlandse Vereniging van Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundigen | Nationaal Fonds Geestelijke Volksgezondheid | GGZ Nederland | Optima Farma, de beroepsorganisatie van apothekersassistenten | Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Psyche | Breed Platform Verzekerden en Werk

Evenwichtskunst
"Leven met schizofrenie, dat is evenwichtskunst. Het is leven op de dunne draad, hoog boven in de circustent... Het heeft voordelen, doie hoogte: je ziet er meer dan anderen... Maar het is er ook gevaarlijker: als je je evenwicht verliest, val je hard..."
----------------------
Schizofrenie:
Ervaringen

Ervaringsverhalen

Niet helemaal okee
"Dat ik schizofrenie heb zei me eerst niets. Ik had geen idee wat het was. Nou ja, ik was psychisch niet helemaal okee, zoveel was me wel duidelijk. Maar verder?... Aan de reacties van anderen zag ik dat het niet goed was..."

Er is toch niets mis
"Ik besef nu wel dat ik schizofrenie heb, maar toch... Ik twijfel nog wel eens. Dan denk ik: maar ik heb het toch gezien en gehoord? Er is toch niets mis met mijn ogen en oren? Nee, zegt mijn vrouw dan heel droog, maar wel met je hersenen..."

In glas gegoten
"Alsof ik in glas was gegoten. Ik kon me bijna niet bewegen. Ik zag de wereld, de wereld zag mij, maar contact was er niet. Ik dacht een heleboel, maar kon niets zeggen... Ik zag hoe wanhopig mijn moeder soms was. Ik herinner me een keer dat ik heel erg medelijden met haar kreeg en dat ik haar heel graag wilde troosten... Ik wilde zeggen: mam, ik zie dat je je best doet en ik houd van je... Maar ik kreeg het er niet uit... Toen voelde ik me echt een waardeloze zak."

Op een mooie dag...
"Nog jaren heb ik gehoopt dat het op een mooie dag voorbij zou zijn. Dat mijn dochter naar me toe zou komen en zeggen: pappa, het is weer goed met me... Dat ze weer piano zou spelen zoals ze dat zo graag deed. Of dat ze weer eens zo uitgelaten vrolijk zou zijn zoals ze dat als kind vaak was... Maar ze wordt niet beter, die dingen komen niet meer terug..."

Stapel
"Zo nu en dan word ik er helemaal stapel van... Net als we met z'n allen haar leven met veel pijn en moeite weer een beetje op orde hebben, gaat het weer mis. En vaak doet ze het zichzelf aan. Stopt ze opeens met haar medicijnen, of bezat ze zich. Ik probeer geduldig en positief te blijven, maar dat lukt me niet altijd..."

Schrikken
"Als de dingen gaan zoals ik verwacht, dan ben ik wel rustig. Dan weet ik wat ik moet doen. Maar als er iets onverwachts gebeurt, dan schrik ik. Als bijvoorbeeld aangebeld wordt terwijl ik niemand verwacht. Of als er iets niet is in de winkel, terwijl ik dat voor het eten nodig heb. Vaak vind ik dan wel een oplossing, maar het kost me veel moeite..."

Een ingewikkeld boek
"Ik kan nog steeds een ingewikkeld boek lezen, ik begrijp alles wat er staat, maar het duurt allemaal veel langer. Ik ben snel moe, snel afgeleid... Inmiddels weet ik dat ik echt fit moet zijn om bepaalde dingen te kunnen doen, zoals lezen..."

Stukjes en beetjes
"Het is alsof de wereld uit elkaar valt, in stukjes en beetjes die niets meer met elkaar te maken hebben. Dat is heel bedreigend. Als reactie ga je proberen die stukjes en beetjes weer aan elkaar te passen. Je moet wel, je kunt alleen overleven als de wereld een geheel is, en niet een berg scherven..."

Gaspedaal
"Ik ben een auto met een motor die niet helemaal goed in elkaar zit. Hier en daar zijn wat draden verkeerd gelegd. Daardoor is de bediening onvoorspelbaar. Als je gas geeft weet je niet precies hoe snel je zult gaan. Als je een lamp aan doet moet je maar afwachten wat er precies aan gaat. Als ik toeter is het de vraag wat voor geluid er klinkt... Als ik heel voorzichtig rijd gaat het allemaal wel, maar zodra ik wat meer wil gaat de auto raar doen..."

Verveling
"Ik heb me een tijd vreselijk verveeld. Had ik gewoon niets om handen. Ik kon niet verder met school, werken ging ook niet... Dingen die ik vroeger graag deed gingen niet meer, zoals lezen. Strips ja, tijdschriften, dat ging nog, maar verder kwam ik niet... En een sociaal leven had ik ook niet, want na mijn psychose had ik niet veel vrienden meer over. Dus ik hing maar wat, zat te suffen voor de televisie... Mijn moeder heeft er toen gelukkig voor gezorgd dat ik als vrijwilliger terecht kon in het dierenasiel. Honden en katten verzorgen. Simpel werk hoor, maar ik ben tenminste bezig. En ik houd van dieren. Bovendien werken er andere mensen, ieder met hun eigen problemen, dus we hebben een beetje steun aan elkaar, dat is wel fijn..."

Best happy
"Het gaat nu wel goed. Ik werk, dat geeft regelmaat. Veel mensen zie ik niet, behalve dan op m'n werk, maar dat vind ik niet erg. Mijn broer helpt me met dingen die ik moeilijk vind, zoals administratieve dingen. En mijn zusje neemt me ook wel eens een weekend mee, dan gaan we fietsen of zo... Met haar erbij kan ik dat wel. En verder... Ach, ik rommel thuis wat aan en dan ben ik best happy..."

Deurdrangertjes
"Van het eerste medicijn ging ik al na een paar dagen behoorlijk gek doen. Alsof er opeens allemaal schroefveertjes en deurdrangertjes in m'n gewrichten zaten. Ik bewoog alle kanten op. Daar zijn we dus maar snel mee gestopt..."

Zwart
"Ik zie weer een beetje waar ik naar toe wil, wat ik nog kan. Daarom krijg ik ook wat meer plezier. Zin in dingen. Dat hele zwarte van na de psychose is weg..."

Tussen de vliegtuigposters
"Mijn vader heeft het schuurtje voor me verbouwd. Dat is echt perfect voor mij. Het is er stil, ik heb van niemand last. Ik kan er slapen, lezen, muziek luisteren, mediteren, zelfs eten als ik dat wil. Soms vind ik het te stil of te donker, dan word ik opeens bang. Maar dan slaap ik gewoon op m'n oude kamertje, tussen de vliegtuigposters..."

Blowen
"Ik blowde me suf, al vanaf m'n vijftiende of zo. Dacht dat het net zoiets was als een sigaretje: niet goed voor je, okee, maar wel lekker... Nu blijkt dat blowen voor mensen met schizofrenie behoorlijk slecht is, dat je er psychotisch van kunt worden... Volgens de psychiater heeft mijn eerste psychose zeker te maken gehad met mijn blowen..."

Gedoe
"Al dat gedoe over medicijnen... Zo'n ramp is het nou ook weer niet. Mijn zusje heeft diabetes en moet elke dag insuline spuiten. Dat heeft ook bijwerkingen. Soms wordt ze helemaal slap en raar... Vervelend, maar zonder die insuline zou ze sterven, dus ach... Voor mij ligt het ongeveer hetzelfde. Ik heb schizofrenie en daarom heb ik elke dag medicijnen nodig. De bijwerkingen zijn vervelend, zeker, maar zonder medicijnen heb ik geen leven dat ik de moeite waard vind... Of je moet het leuk vinden je leven lang in een inrichting te zitten.... Dus ik doe niet moeilijk over mijn medicijnen of over bijwerkingen, ik ben blij dat ze er zijn..."

Filmpje
"Indertijd wilde de huisarts niet geloven dat het zo slecht met me ging. Mijn zusje heeft me toen gefilmd terwijl ik midden in mijn psychose zat. Ik heb dat filmpje een keer gezien en ben daar heel erg naar van geworden. Ik zag dat ik het was, maar wat ik deed en zei, hoe ik me gedroeg, hoe ik uit mijn ogen keek... Vreselijk. Ik heb sindsdien nooit meer getwijfeld aan mijn medicijnen en aan andere behandelingen die ik krijg... Ik wil nooit meer een psychose, nóóit meer... Die huisarts is zich ook een hoedje geschrokken, ja. Ik zat twee dagen later bij een psychiater..."

Je duwt het weg...
"Je wil gewoon niet weten dat je ziek bent, dat is het volgens mij. Je voelt je okee, toch? En schizofrenie, dat klinkt zo... tja, zo gek... Dus dat wil je niet, je duwt het weg... Je denkt: dat was dat, nu wil ik weer verder, ik ben weer gezond..."

Twee lijstjes
"De psychiater heeft me twee lijstjes laten maken: een lijstje met de voordelen van de medicijnen en een lijstje met de nadelen. Het moest zo concreet mogelijk. Dus niet: door de medicijnen heb ik last van bijwerkingen... Maar: door de medicijnen voel ik me vaak erg moe. Zo moest ik dat ook doen met de voordelen. Niet: medicijnen voorkomen een psychose... Maar: de medicijnen voorkomen dat ik weer ga denken dat mijn vader me wil vermoorden... Of dat ik me weer dagen opsluit in het schuurtje... Of mijn moeder de huid volscheld..."
--------------------------
Schizofrenie:
Voor wie is dit boek bedoeld?

Dit boek is allereerst gemaakt voor mensen met schizofrenie. Dat wil zeggen: mensen die blijvende schade hebben opgelopen na hun eerste psychose en mogelijk al meerdere psychosen hebben meegemaakt. Daarnaast is het boek gemaakt voor hun naasten: heel wat zorg komt immers op schouders van de familie terecht. Door de brede opzet van het boek zullen ook veel hulpverleners er gebruik van kunnen maken.

Niet uitzichtsloos
Schizofrenie geldt als een ernstige aandoening. Dat is het ook, maar het is géén uitzichtsloze aandoening. Het boek benadrukt dat mensen met schizofrenie veel kunnen leren en zo de mogelijkheid krijgen een leven op te bouwen dat ze de moeite waard vinden. Sterker: waarvan ze kunnen genieten.

Informatie
Om met schizofrenie een evenwichtig bestaan op te kunnen bouwen, heb je veel praktische informatie nodig. Die informatie wil dit boek geven. Leidraad is: wat kun je doen om zelf en met hulp van anderen (familie, hulpverleners) maximaal gebruik te maken van je mogelijkheden?
---------------------
Schizofrenie:
Inhoud

Leven met schizofrenie
1. Wat heb je aan dit boek? | 2. Schizofrenie in het kort | 3. Een kwetsbaar 'ik' | 4. Nooit meer de oude | 5. Je krijgt hulp

Je psychose bestrijden
6. Medicijnen tegen psychose | 7. Een goed medicijn kiezen | 8. Overzicht van medicijnen | 9. Omgaan met bijwerkingen | 10. Lange tijd medicijnen gebruiken

Herstel en evenwicht
11.Een toekomstplan maken | 12. Samenwerken | 13. Wonen | 14. Dagbesteding

Crisis
15. Als het mis gaat | 16. Opname | 17. Zelfdoding

Bijzondere onderwerpen
18. Stress | 19. Verslaving | 20. Cognitieve gedragstherapie | 21. ECT-behandeling

Rechten en regels
22. Patiëntenrecht | 23. Gedwongen opname | 24. Andere regelingen

Hulp en steun
25. Organisaties die je kunnen helpen | 26. Overzicht van de hulpverlening

Informatie voor je familie
27. Iemand in de familie heeft schizofrenie | 28. Omgaan met iemand die schizofrenie heeft | 29. Omgaan met het risico van zelfdoding | 30. Omgaan met verslaving | 31. Omgaan met een opname | 32. Samenwerken met de hulpverlening

Achtergronden
33. De officiële definitie van schizofrenie | 34. Meer informatie | 35. Index (lijst van trefwoorden)
-------------------------

Schizofrenie:
Lees een stuk uit dit boek

Moeite om overeind te blijven

Je staande houden
Schizofrenie is een psychische aandoening. Door die aandoening werken je hersenen in bepaalde opzichten niet zoals bij andere mensen. Het gevolg is dat je meer moeite dan anderen moet doen om je in het dagelijks leven staande te houden. Soms lukt dat niet. Je kunt in een psychose terecht komen of andere klachten krijgen, zoals een leeg en lusteloos gevoel waarvan je je niet los kunt maken.

Vooraf: hoe ernstig is het?
Schizofrenie staat bekend als een ernstige psychische aandoening. Dat is het ook, maar er zijn grote verschillen tussen mensen met schizofrenie. In dit en de volgende hoofdstukken worden veel problemen genoemd, maar je krijgt niet met al die zaken te maken.

Wat de gevolgen zijn voor je leven hangt niet alleen af van je schizofrenie, maar ook van de hulp en steun die je krijgt van de mensen om je heen en van de professionele hulpverlening. Probeer te onthouden dat schizofrenie géén uitzichtloze aandoening is, maar dat het veel mensen lukt om een evenwichtig leven op te bouwen dat ze de moeite waard vinden - ook al hebben ze door hun schizofrenie problemen die andere mensen niet hebben.

Wat gebeurt er met je?

Schizofrenie is een 'psychotische stoornis'
Het meest opvallende kenmerk van schizofrenie is de psychose. Schizofrenie behoort daarom tot de 'psychotische aandoeningen'. Daarvan zijn er meer, die vaak erg op schizofrenie lijken, maar hiervan op bepaalde punten verschillen. Het komt bijvoorbeeld geregeld voor dat mensen een psychose hebben en hier volledig van herstellen. In dat geval is geen sprake van schizofrenie, maar van een 'kortdurende psychotische stoornis'.

Een patroon
Alle verschijnselen van schizofrenie kunnen zich ook voordoen bij andere aandoeningen. Er zijn bijvoorbeeld heel wat mensen die stemmen horen: naar schatting 3% van de bevolking, dus ongeveer 400.000 mensen. Maar: niet al die mensen hebben schizofrenie. Hetzelfde geldt voor andere verschijnselen. Op zichzelf zijn die verschijnselen dus niet uniek voor schizofrenie. Het bijzondere is dat de verschijnselen met elkaar een patroon vormen. Als bij jou dat patroon aanwezig is heb je schizofrenie.

Hieronder beschrijven we de meest opvallende verschijnselen van schizofrenie. Een aantal zul je wel herkennen, maar niet alles: schizofrenie is bij iedereen anders. Van sommige verschijnselen zul je dus nooit last krijgen.

Onderverdeling
Om ze overzichtelijk te kunnen beschrijven zijn de verschijnselen van schizofrenie in twee groepen ondergebracht: de positieve en de negatieve symptomen. Symptoom is een ander woord voor verschijnsel.

Positieve symptomen (psychose)
Het meest opvallende van schizofrenie is de psychose. De verschijnselen van een psychose worden door hulpverleners 'positieve symptomen' genoemd. Met positief bedoelen ze dat de verschijnselen heel erg duidelijk aanwezig zijn (er wordt met positief dus niet 'goed' bedoeld).

Zonder hulp kan een psychose maanden duren. Bij de eerste psychose is dat vaak het geval. Het is dan nog niet duidelijk wat er met je aan de hand is. Daarom is er niet meteen hulp beschikbaar. Waarschijnlijk zijn de mensen om je heen pas op een gegeven moment zo geschrokken van je gedrag dat ze hulp zijn gaan inschakelen.

Een vreemde, overweldigende en angstaanjagende wereld
Door een psychose kan alles vreemd, overweldigend en angstaanjagend worden. Je merkt bijzondere dingen op. Er is van alles gaande en jij bent de enige die ziet en ervaart wat er gebeurt.

Het kan een bijzondere, maar ook angstige wereld zijn. Er lijken allerlei gevaren te dreigen. Bijvoorbeeld: de koppen in de krant bevatten schadelijke boodschappen voor jou, de voetballer op de televisie staat op het punt te onthullen hoe slecht je bent, je vader werkt samen met de duivel om je geloof af te pakken...

Het kan een verwarrende wereld zijn. Je kunt de draad kwijt zijn. Misschien kun je niet zeggen wat je wilt en merk je dat anderen je niet kunnen volgen in je denkwijze.

Je kunt stemmen horen die andere mensen niet horen. Die stemmen kunnen beangstigend zijn omdat ze nare dingen zeggen of je vervelende opdrachten geven. Je kunt ook dingen zien, ruiken of voelen die andere mensen niet opmerken. Ook dat is vaak erg angstig.

Wat je meemaakt is bij vlagen ook fascinerend, ondanks alle gevaren. Misschien voel je je uitverkoren. Je begrijpt dingen die niemand anders begrijpt. Je hebt inzichten die de wereld kunnen veranderen. Je krijgt misschien heel positieve boodschappen, bijvoorbeeld dat de verlosser binnenkort op aarde terugkeert. Je kent oplossingen voor problemen waar mensen al eeuwen mee worstelen. En je lééft: je voelt het bloed misschien wel letterlijk door je aderen spoelen.

Mensen zien dat je erg verward bent
Mensen zien iets heel anders als ze naar jou kijken. Ze zien dat je heel verward bent. Je praat bijvoorbeeld warrig, vaak hardop, soms schreeuw je. Je zegt vreemde dingen. Je gedraagt je grillig, onvoorspelbaar. Je zorgt slecht voor je zelf: je wast je niet of nauwelijks, eet slecht en slaapt weinig, soms helemaal niet. Anderen zien dat je erg bang kunt zijn, zonder dat ze begrijpen waarom je bang bent.

Je bent alleen
Misschien heb je het door, misschien niet, maar er is een kloof ontstaan tussen jou en andere mensen, zelfs de mensen die heel dicht bij je staan. Als je vertelt wat je meemaakt, merk je dat ze je niet geloven. Misschien beweren ze zelfs dat je liegt of proberen ze je op andere gedachten te brengen. Misschien ontdek je wel dat ze je kwaad willen doen. Meer en meer kom je alleen te staan: jij leeft in een wereld die voor anderen afgesloten lijkt.

Een psychose kan heel heftig zijn
Een psychose is een heftige ervaring. Het komt voor dat het er zo heftig aan toe gaat dat mensen er onderdoor dreigen te gaan. Ze kunnen voor zichzelf of anderen een gevaar zijn. In zo'n geval worden mensen wel eens gedwongen opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis.

Zelf heb je niet in de gaten dat er iets mis is
Tijdens een psychose besef je misschien niet dat het slecht met je gaat. De ervaringen tijdens een psychose zijn heel erg realistisch: je hebt dus geen reden aan jezelf te twijfelen. Bovendien sta je tijdens een psychose niet open voor wat anderen zeggen, bijvoorbeeld omdat je niemand meer vertrouwt.

Omdat je niet in de gaten hebt dat je in een psychose zit, wil je misschien geen medicijnen gebruiken of met je psychiater praten. Waarom zou je immers: er is toch niets mis met jou?... Voor je hulpverleners en je familie is dit een erg lastige situatie: ze zien dat je midden in een psychose zit, maar kunnen je niet helpen omdat je je niet láát helpen.

Soms gaat een psychose niet helemaal over
Op een gegeven moment verdwijnt de psychose, vrijwel altijd met hulp van medicijnen. Soms verdwijnt de psychose niet helemaal. Sommige mensen blijven bijvoorbeeld stemmen horen of blijven denken dat ze ingefluisterd worden door de duivel. Weer andere mensen houden 'negatieve symptomen' over: ze voelen zich leeg, vlak, apathisch.

Voortekenen van een psychose
Een psychose komt meestal niet uit de lucht vallen. Vaak zijn er voortekenen. Het is erg handig als je die voortekenen bij jezelf leert kennen en opmerken. Als het dan een volgende keer mis dreigt te gaan, kun je snel hulp (laten) inschakelen.

Het kan ook handig zijn als er mensen in je omgeving zijn die de voortekenen kennen en herkennen. Je kunt met ze afspreken dat ze je op dat moment helpen, ook al heb je zelf nog niet in de gaten dat het de verkeerde kant op gaat.

Voortekenen verschillen. Misschien merk je dat je mensen liever uit de weg gaat. Misschien voel je je 'vreemd', zonder dat je precies kunt uitleggen wat je voelt. Het kan ook zijn dat je jezelf minder goed gaat verzorgen of dat je niet meer goed kunt slapen. Misschien ga je meer drinken of drugs gebruiken. Een voorteken is soms ook dat je plotseling veel belangstelling krijgt voor religie en magie.

Negatieve symptomen
Na een psychose kunnen andere verschijnselen optreden. Misschien kun je mensen bijna niet verdragen. Je bent erg leeg, vlak, en komt tot niets. Vaak is dat laatste letterlijk het geval: je bent nauwelijks in beweging te krijgen en staart maar wat voor je uit. Praten lukt bijna niet, hooguit een paar woorden.

Deze verschijnselen worden door hulpverleners negatieve symptomen genoemd. Met negatief wordt bedoeld dat er iets aan het gedrag ontbreekt, er mist iets, er is iets verloren gegaan. Met negatief wordt dus niet 'slecht' bedoeld.

Negatieve symptomen komen niet bij iedereen voor. Ze zijn ook niet zo bekend als de psychose. Toch vinden veel mensen met schizofrenie juist deze verschijnselen erg lastig, lastiger dan een psychose. Je bent ongelukkig, maar het lijkt alsof je in jezelf zit opgesloten, zodat je niet naar buiten kunt breken om hulp te vragen of troost te zoeken. Voor je familie is het ook moeilijk. Het is voor hen om moedeloos van te worden dat je niets wilt, kunt en doet. Je bent niet bereikbaar voor ze. Wat het nog vervelender maakt is dat deze verschijnselen minder goed te bestrijden zijn dan de psychose.

Andere problemen
Het kan zijn dat je nog andere problemen krijgt door de schizofrenie. Het komt geregeld voor dat mensen met schizofrenie depressief of heel angstig zijn, zelfs zo dat ze bij vlagen liever dood zouden willen. Het komt ook dikwijls voor dat mensen met schizofrenie verslaafd raken aan drank of drugs.
-----------------------

Schizofrenie:
Links

Anoiksis
Anoiksis is de patiëntenvereniging voor mensen met schizofrenie (en psychosen). Informatieve site. Lid worden is een aanrader.

Stichting Weerklank
Stichting Weerklank zet zich in voor mensen die stemmen horen. De Stichting wil graag erkenning van dit probleem en een betere hulpverlening.

Ypsilon
ypsilon is de organisatie van familieleden en andere naasten van mensen met schizofrenie. De site is erg informatief. u vindt er ook informatie over de Stichting Nu voor Later, die zakelijke diensten biedt aan mensen die een naaste met schizofrenie hebben.

Labyrinth~In Perspectief
Labyrith~In Perspectief is een organisatie van familieleden van mensen met een psychische aandoening.

Stichting pandoras
Pandora maakt zich sterk voor de maatschappelijke positie van mensen met een psychische aandoening.

Cliëntenbond GGZ
De Cliëntenbond komt op voor de belangen van mensen die contact hebben (gehad) met de geestelijke gezondheidszorg.

Nationaal Fonds Geestelijke Volksgezondheid
Het NFGV zet zich al heel lang in voor de erkenning van psychische aandoeningen. Het fonds subsidieert onder meer voorlichtingsprojecten.

Breed Platform Gezondheid, Werk en Verzekeringen
Via de helpdesk van het Breed Platform kunnen mensen met een chronische aandoening (gratis) advies krijgen over zaken rond werk, ziektverzuim en arbeidsongeschiktheid.
-------------------------------

*Boek De echte oorzaken van schiz.(Harold D.Foster

Auteur: Harold D. Foster
Uitgever: Ortho Communications & Science, Gendringen
Omvang: ca. 250 pagina's
Prijs - € 21,90

De echte oorzaken van schizofrenie is een baanbrekend boek dat een volledig nieuwe kijk biedt op schizofrenie. De psychiatrische behandeling zit al jaren op het dode spoor van de 'dopaminehypothese', waardoor de behandelingsresultaten van deze ziekte armzalig zijn. Aanmaak van het hallucinogene adrenochroom wordt bevorderd door de typische kenmerken van de geïndustrialiseerde maatschappij, zoals stress, allergieën, voedingstekorten en de consumptie van suiker. Deze 'triggers' spelen vooral mensen met bepaalde genetische afwijkingen parten. Het genetische noodlot heeft altijd al bestaan. Zo is schizofrenie al duizenden jaren bekend en kwam ruwweg bij één op de 2000 inwoners voor. Maar de laatste 150 jaar, met de opkomst van de industrialisatie, is het aantal psychisch gestoorde mensen - grotendeels met het schizofreniesyndroom - bovenmatig toegenomen, vooral in stedelijke gebieden.

Foster concludeert dat de behandeling van schizofrenie op een volledig nieuwe leest moet worden geschoeid. Het doel: vermindering van de aanmaak van adrenaline en haar stofwisselingsproduct adrenochroom. In een stappenplan stippelt Foster de nieuwe route uit, die onder meer voert langs genetische screening, allergietests, een suikerarm dieet en een orthomoleculaire behandeling op basis van vetzuren en hoge doses vitaminen en mineralen, zoals vitamine B3, vitamine B6, selenium en zink.

Wim Zeegers, de initiatiefnemer van de vertaling van het boek, richtte de Stichting Onafhankelijk Onderzoek Schizofrenie Syndroom (SOOSS) op. Hij schrijft in zijn voorwoord bij de Nederlandse editie dat het boek een absolute must is voor patiënten, hun naasten en beroepsbeoefenaars. 'Dit boek verdient een brede verspreiding.'

Centraal in het boek

De invloed van
1. allergene en toxische stoffen
2. genetische en biochemische defecten, zoals oxidatie van adrenaline en verhoging van homocysteïne
3. allergieën
4. suikers
5. hersenbeschadiging en de behandeling hiervan
6. schildklierpropblemen

Voeding en voedinsgssupplementen vormen een belangrijk onderdeel van de behandeling van schizofrenie.

Over de auteur
Dr. Harold Foster (1943) is als hoogleraar verbonden aan de geografische faculteit van de University of Victoria. Hij heeft zitting in de redactieraad van de Journal of Orthomolecular Medicine en bestuurslid van de International Schizophrenia Foundation. Voorheen was hij adviseur van uiteenlopende organisaties, waaronder de Verenigde Naties, de NAVO en de Canadese overheid.

*Psychosociale behandelingen 5

Psychosociale behandelingen

Een behandeling met antipsychotica is essentieel voor het verlichten van de psychotische symptomen van schizofrenie, maar heeft een wisselende werking op de gedragssymptomen van de stoornis. Zelfs wanneer patiënten met schizofrenie relatief vrij zijn van psychotische symptomen hebben velen nog steeds grote moeite met communicatie, gemotiveerdheid, zelfverzorging en het oprichten en onderhouden van relaties met anderen. Omdat patiënten met schizofrenie vaak ziek worden tijdens de kritieke levensjaren gedurende dewelke men een carrière opbouwt (bijv. tussen 18 en 35 jaar) zijn ze minder geneigd om de opleiding te beëindigen die nodig is voor geschoold werk. Dat heeft tot gevolg dat veel mensen met schizofrenie niet alleen moeilijkheden ondervinden bij denken en emoties, maar ook dat ze sociale en beroepsvaardigheden en werkervaring missen.

Het is vooral bij deze psychologische, sociale en beroepsproblemen dat psychosociale behandelingen de meeste hulp bieden. Hoewel psychosociale benaderingen een beperkte waarde hebben voor acuut psychotische patiënten (die geen voeling meer hebben met de werkelijkheid of die duidelijke hallucinaties of waanideeën hebben), kunnen ze wel nuttig zijn voor patiënten met minder ernstige symptomen, of voor patiënten die hun psychotische symptomen onder controle hebben. Voor mensen met schizofrenie zijn er veel vormen van psychosociale therapie beschikbaar. De meeste vormen zijn gericht op het verbeteren van het sociaal functioneren van de patiënt, zowel in het ziekenhuis of de gemeenschap, thuis of op het werk.

revalidatie

Revalidatie omvat een uitgebreid pakket niet-medische tussenkomsten voor mensen met schizofrenie. Revalidatieprogramma's leggen de nadruk op een sociale en beroepsopleiding om patiënten en ex-patiënten te helpen bij het overwinnen van moeilijkheden op dit vlak. Die programma's kunnen beroepscounseling omvatten, jobtraining, vaardigheden inzake het oplossen van problemen en het beheren van geld, het gebruik van het openbaar vervoer en sociale vaardigheidstraining. Die benaderingen zijn belangrijk voor het slagen van de op de gemeenschap gerichte behandeling van schizofrenie, omdat zij uit het ziekenhuis ontslagen patiënten de vaardigheden aanleren die zij nodig hebben om een productief leven te leiden buiten de beschermde beperkingen van een psychiatrisch ziekenhuis.

Individuele psychotherapie

Individuele psychotherapie omvat regelmatige gesprekken tussen de patiënt en een psychiater, psycholoog, psychiatrische sociale werker of verpleegster. De sessies kunnen zich concentreren rond huidige of vroegere problemen, ervaringen, gedachten, gevoelens of relaties. Door ervaringen te delen met een getraind empathisch persoon (over hun wereld praten met iemand die erbuiten staat), gaan personen met schizofrenie geleidelijk meer over zichzelf en over hun problemen begrijpen. Ze kunnen ook leren om een onderscheid te maken tussen de echte werkelijkheid en de onwerkelijke en vertekende werkelijkheid. Studies wijzen erop dat ondersteunende, op de realiteit gerichte en individuele psychotherapie en cognitieve gedragsaanpak, waarbij ze vaardigheden aanleren om problemen op te lossen en ertegen opgewassen te zijn, zeer nuttig zijn voor poliklinische patiënten met schizofrenie. Psychotherapie is geen vervanging voor antipsychotische medicatie, maar biedt wel veel hulp van zodra de behandeling met geneesmiddelen de psychotische symptomen van de patiënt heeft verlicht.

Opleiden van familieleden

Patiënten met schizofrenie worden vaak ontslagen uit het ziekenhuis en dan aan de zorgen van hun familie overgedragen; het is dus belangrijk dat de familieleden zo veel mogelijk leren over schizofrenie, zodat ze de aan de ziekte gebonden moeilijkheden en problemen kunnen begrijpen. Het is ook nuttig dat familieleden leren hoe ze recidiven kunnen vermijden, bijvoorbeeld door verschillende aan de behandeling adherente strategieën te gebruiken en zich bewust te zijn van de verschillende soorten diensten die beschikbaar zijn voor poliklinische patiënten en hun familie na de hospitalisatieperiode. "Psycho-opleiding" van de familie, waarbij die verschillende 'coping strategies' en probleemoplossingvaardigheden aangeleerd krijgt, helpt de familie om gerichter met hun zieke familielid om te gaan, wat bijdraagt tot een beter resultaat voor de patiënt.

*Diagnose van schizofrenie 4

Diagnose van schizofrenie

De meeste psychiatrische stoornissen zijn moeilijk te diagnosticeren en schizofrenie vormt hierop geen uitzondering. Omdat er geen tests bestaan die iemand positief kunnen beoordelen als schizofreen, hangt de diagnose af van de uitsluiting van andere oorzaken die schizofrenie-achtige symptomen zouden kunnen teweegbrengen (zoals drugmisbruik, epilepsie, hersentumoren en nierstoornis). Het is belangrijk dat andere ziekten worden uitgesloten, omdat mensen soms ernstige mentale symptomen of zelfs psychose vertonen door een niet-ontdekte onderliggende medische toestand. Daarom moeten een medische geschiedenis, een lichamelijk onderzoek en laboratoriumtests worden uitgevoerd. Zo kunnen de andere mogelijke oorzaken worden uitgesloten, vooraleer men besluit of iemand schizofrenie heeft. Bloed- en urinestalen van de persoon kunnen bovendien worden getest op aanwezigheid van drugs, aangezien vaak gebruikte drugs symptomen kunnen veroorzaken die op schizofrenie gelijken.

Als andere oorzaken zijn uitgesloten, moet de arts een diagnose stellen die alleen is gebaseerd op de symptomen van de patiënt, die door de patiënt en zijn of haar familie worden gemeld. Dat kan problemen en vertragingen opleveren, omdat veel symptomen niet duidelijk zijn totdat de ziekte vrij ver gevorderd is. Zelfs dan moeten de symptomen ten minste 6 maanden aanwezig zijn vooraleer een formele diagnose kan worden gesteld.

*Wat zijn de 'oorzaken' van schizofrenie 3

Wat zijn de 'oorzaken' van schizofrenie?

Er is geen enkele bekende oorzaak voor schizofrenie. Veel ziekten, zoals hartziekten, zijn het gevolg van genetische factoren, gedragsfactoren en andere; en dit kan ook het geval zijn bij schizofrenie. We hebben nog geen inzicht in alle factoren die een rol spelen bij schizofrenie, maar specialisten zijn het erover eens dat de ziekte te wijten is aan afwijkingen in de hersenfunctie. Sommige daarvan werden reeds ontdekt. Schizofrenie is een ziekte van de geest waarvan de symptomen worden toegeschreven aan afwijkingen in de overdracht en de verwerking van informatie in de hersenen. Zenuwcellen in de hersenen communiceren met elkaar door het vrijmaken van scheikundige stoffen (neurotransmitters) vanuit hun zenuwuiteinden. Veel symptomen van schizofrenie werden in verband gebracht met afwijkingen in de activiteit van bepaalde neurotransmitters.

Familiaal onderzoek wees uit dat gevoeligheid voor schizofrenie erfelijk is. Een kind wiens ouder schizofreen is, heeft 10% kans om de ziekte te ontwikkelen. Ter vergelijking: de kans op schizofrenie bij de algemene bevolking bedraagt ongeveer 1%. Bij mensen met schizofrenie echter die een identieke tweelingbroer of -zus hebben en dus een identieke genetische opbouw delen, is er slechts 50% kans dat beide tweelingen door de ziekte zullen worden getroffen. Dit toont aan dat schizofrenie niet vooraf wordt vastgelegd door de genetica. Er bestaan andere bewijzen dat de invloeden van de omgeving (die misschien heel vroeg in het leven optreden, zelfs tijdens de zwangerschap) effecten op de hersenen kunnen uitoefenen die mensen gevoelig maken voor de ziekte. Waarschijnlijk is een combinatie van risicofactoren belangrijk.

De mogelijkheid om de hersenen van levende mensen te bestuderen met computertomografiescans (CAT) leidde tot de vaststelling dat sommige mensen met schizofrenie afwijkingen vertonen in hun hersenstructuur. Men stelt bijvoorbeeld steeds vast dat de holten (ventrikels) in de hersenen vergroot zijn bij mensen met schizofrenie. Er bestaan ook bewijzen dat die vergroting te wijten is aan afwijkingen in de structuur van bepaalde hersengedeelten. Die afwijkingen zijn echter nauwelijks merkbaar en worden niet bij alle mensen met schizofrenie gevonden. Ze komen ook niet enkel bij mensen met deze ziekte voor. Microscopisch onderzoek van hersenweefsel na overlijden toonde ook kleine veranderingen in de verspreiding of in het aantal hersencellen bij mensen met schizofrenie. Het blijkt dat vele (niet alle) van deze veranderingen reeds aanwezig zijn vooraleer de persoon ziek wordt. Dat wil zeggen dat schizofrenie ten dele een stoornis zou kunnen zijn in de ontwikkeling van de hersenen.

Andere ontwikkelingen in de hersenbeelden van mensen met schizofrenie hebben bevestigd dat er bij die mensen afwijkingen bestaan in sommige zenuwcellen. Deze cellen zijn de zenuwcellen die twee verschillende neurotransmitters gebruiken (dopamine en serotonine). De behandeling van schizofrenie steunt op geneesmiddelen (gekend als neuroleptica of antipsychotica) die de werking van de neurotransmitters in de hersenen wijzigen.

*Symptomen van schizofrenie 2

Symptomen van schizofrenie

In tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen, betekent schizofrenie niet dat men een 'gespleten persoonlijkheid' heeft. Mensen met schizofrenie kunnen wel een totaal andere realiteitswaarneming hebben dan de mensen rondom hen. Ze hebben vaak angstaanjagende symptomen zoals het horen van inwendige stemmen die andere niet horen, of ze geloven dat andere mensen hun gedachten kunnen lezen, hun gedachten kunnen controleren of tegen hen samenzweren om hen kwaad te berokkenen. Mensen met schizofrenie leven in een wereld die verstoord wordt door hallucinaties en wanen. Ze voelen zich bang, angstig en verward en blijven bang en teruggetrokken achter. Hun spraak en gedrag kunnen zo verward zijn dat ze onverstaanbaar of angstaanjagend worden voor anderen. Mensen met schizofrenie gedragen zich op verschillende tijden totaal anders. Dit komt gedeeltelijk omdat ze de werkelijkheid ongewoon ervaren. Soms lijken ze afstandelijk, onverschillig of in gedachten verzonken en zitten ze urenlang stijf recht, zonder te bewegen of geluid te maken. Op een ander moment zijn ze voortdurend in beweging, altijd met iets bezig en lijken ze klaar wakker, oplettend en alert.

Mensen met schizofrenie vertonen gewoonlijk twee soorten symptomen.

"Positieve" symptomen

Dat zijn "bijkomende" psychologische kenmerken ten gevolge van de stoornis, die gezonde mensen normaal niet hebben.

hallucinaties

waanideeën

verward denken

opgewondenheid.

Hallucinatieszijn stoornissen in de waarneming die vaak voorkomen bij mensen met schizofrenie. Het zijn waarnemingen die zonder reden in de reële wereld verschijnen. Ze kunnen voorkomen in zintuiglijke vorm (geluid, gezicht, tastzin, smaak en reukzin), maar toch is het horen van stemmen het vaakst voorkomende type hallucinatie bij schizofrenie. De stemmen beschrijven de activiteiten van de patiënt, voeren een gesprek, waarschuwen voor gevaren of geven zelfs bevelen. Waanideeën zijn irrationele persoonlijke overtuigingen waaraan wordt vastgehouden ondanks bewijs van het tegendeel, en die onverklaarbaar zijn tegenover de culturele achtergrond van de zieke. Mensen die lijden aan symptomen van het paranoïde type (ongeveer één derde van de patiënten) hebben vaak achtervolgingswaanzin of irrationele overtuigingen dat ze bedrogen, aangevallen of vergiftigd worden, of dat men tegen hen samenzweert. Grootheidswaanzin kan ook voorkomen. De persoon gelooft dan dat hij of zij een beroemd of belangrijk figuur is. Sommige patiënten melden bizarre waanideeën. Zo geloven ze dat een buurman hun gedrag controleert met magnetische golven; of dat mensen op de televisie speciale berichten tot hen richten; of dat hun gedachten luidop worden rondgebazuind.

Verward denken: Schizofrenie treft vaak het vermogen van iemand om "rechtlijnig te denken". Gedachten komen snel op en verdwijnen snel weer; de persoon is niet in staat om zich lang op één gedachte te concentreren en wordt gemakkelijk afgeleid omdat hij zijn aandacht niet op iets gericht kan houden. Mensen met schizofrenie zijn soms ook niet in staat om in een bepaalde situatie te beslissen wat relevant is en wat niet. Ze kunnen gedachten niet in logische volgorde verbinden omdat die chaotisch en onsamenhangend worden. Dit gebrek aan een logische gedachtegang, dat "denkstoornis" wordt genoemd, kan een gesprek erg moeilijk maken, wat tot sociaal isolement leidt. Als mensen niet wijs kunnen worden uit wat iemand zegt, is de kans groot dat ze zich ongemakkelijk gaan voelen en die persoon links laten liggen.

"Negatieve" symptomen

Er zijn geestelijke capaciteiten waarover de meeste mensen beschikken, maar die mensen met schizofrenie "verloren" hebben.

gebrek aan energie of initiatief

sociale vervreemding

apathie

emotionele onverschilligheid ('afstomping')

Mensen met schizofrenie tonen vaak "ongevoelige" of "lege" emotie (affect). Dat verwijst naar een belangrijke vermindering van de emotionele uitdrukkingskracht. Iemand met schizofrenie vertoont geen tekenen van normale emotie (spreekt op dezelfde toon, heeft een vlakkere gelaatsuitdrukking en lijkt extreem onverschillig). Die persoon kan zich sociaal afzonderen door contact met anderen te vermijden; en wanneer hij of zij zou worden gedwongen om te reageren, zou hij of zij niets te zeggen hebben, wat een teken van 'verarmd denken' is. De gemotiveerdheid van deze mensen kan enorm achteruitgaan, net zoals de interesse of het plezier in het leven. In ernstige gevallen kan iemand hele dagen vullen met nietsdoen, waarbij zelfs de persoonlijke hygiëne wordt verwaarloosd. De problemen met emotionele expressie en motivatie, die erg verontrustend kunnen zijn voor familie en vrienden, zijn symptomen van schizofrenie en hebben dus niets te maken met een zwak karakter of een persoonlijke zwakheid.

Psychotische episodes

Het plotse optreden van ernstige psychotische symptomen wordt een acute psychotische episode genoemd. 'Psychose' is een mentale toestand met hallucinaties (waarnemingsstoornissen) en/of wanen (verkeerde maar strikt aangehouden persoonlijke overtuigingen die het gevolg zijn van het onvermogen om echte ervaringen te onderscheiden van onechte). De negatieve symptomen van schizofrenie, zoals sociale isolatie of afzondering, of ongewoon spreken, denken of zich gedragen, kunnen minder duidelijk zijn dan de positieve symptomen. Ze kunnen de positieve psychotische symptomen voorafgaan, volgen of er gelijktijdig mee optreden.

Gedurende een psychotische episode kunnen mensen met schizofrenie niet logisch denken en verliezen ze hun volledig besef van wie zij zelf en wie andere mensen zijn. Voor iemand met schizofrenie worden dagelijkse taken zoals helder denken, het controleren van emoties, het nemen van beslissingen en het omgaan met anderen moeilijk. De ernst van de symptomen en het langdurig, chronisch patroon van de ziekte leiden vaak tot een hoge graad van invaliditeit.

De symptomen van de ziekte variëren gewoonlijk met de tijd, verslechteren tijdens recidiveperioden en verbeteren tijdens remissieperioden. Sommige mensen hebben slechts één psychotische episode; anderen hebben veel episodes in hun leven, maar leiden in de tussenperioden een vrij normaal leven en lijken dan emotioneel gezond en stabiel. Iemand met "chronische" schizofrenie of met een blijvend of steeds terugkerend ziektepatroon daarentegen, herstelt vaak niet tot een volledig normaal functioneren. Die mensen hebben meestal een langetermijnbehandeling nodig, wat gewoonlijk medicatie inhoudt om de symptomen onder controle te houden.

De nieuws- en amusementsmedia brengen geestesziekten meestal in verband met gewelddadig gedrag. Behalve mensen die reeds een gewelddadig strafboek hadden vóór hun ziekte en mensen die drugs of alcohol gebruiken, zijn mensen met schizofrenie helemaal niet geneigd tot geweld. De meeste mensen met schizofrenie zijn niet gewelddadig; zij trekken zich liever terug en willen met rust gelaten worden. Misbruik van een middel verhoogt de kans op geweld bij mensen met schizofrenie, maar dit geldt evenzeer voor mensen zonder geestesziekte. Mensen met paranoïde en psychotische symptomen, die kunnen verergeren naarmate de medicatie wordt onderbroken, zijn ook meer geneigd tot gewelddadig gedrag. Wanneer geweld voorkomt, richt het zich meestal tegen familie en vrienden en gebeurt het vrijwel altijd thuis. Zelfmoord is een ernstig gevaar voor mensen die schizofrenie hebben. Iemand die een zelfmoordpoging onderneemt of ermee dreigt, dient onmiddellijk professionele hulp te krijgen.

Bij mensen met schizofrenie ligt het zelfmoordpercentage hoger dan bij de algemene bevolking. Ongeveer 10% van de mensen met schizofrenie (vooral jonge volwassen mannen) plegen zelfmoord. Helaas is zelfmoord bij mensen met schizofrenie erg moeilijk te voorspellen.

*Inleiding 1 + 2,3,4,5 hierboven.

Inleiding

Schizofrenie is een geestesziekte die erg veel impact kan hebben op het leven van de patiënt en zijn of haar omgeving. De behandelingsmogelijkheden bereiden echter heden ten dage steeds meer uit. De eerste tekenen van schizofrenie verschijnen gewoonlijk in de adolescentie of de jonge volwassenheid. De effecten van de aandoening zijn verwarrend en vaak schokkend voor familie en vrienden. Mensen met schizofrenie ondervinden moeilijkheden in hun denkproces, wat tot hallucinaties, wanen, gestoord denken en ongewone spraak en gedrag leidt. Al deze symptomen hebben tot gevolg dat mensen met deze aandoening beperkt worden in hun vermogen om met andere mensen om te gaan en zich daarom vaak gaan afzonderen van de buitenwereld. In tegenstelling tot wat algemeen wordt gedacht, hebben mensen met schizofrenie geen 'gespleten persoonlijkheid'. Ook vormt het grootste deel van de mensen met schizofrenie geen enkel gevaar voor andere mensen. Mensen met schizofrenie hebben meer kans om het slachtoffer te worden van geweld en misdaad dan dat ze zelf gewelddaden zouden begaan.

De meeste mensen met schizofrenie hebben heel hun leven lang onder deze ziekte te lijden en verspelen hierdoor kansen op een carrière en een relatie. Ten gevolge van een gebrek aan algemeen begrip voor de ziekte voelen mensen met schizofrenie zich vaak uitgesloten en gebrandmerkt, waardoor ze afkerig of niet in staat zijn om te praten over hun ziekte. Ondanks het feit dat de beschikbaarheid van nieuwe behandelingen met minder bijwerkingen het leven van veel mensen heeft verbeterd, 'herstelt' ook nu slechts één persoon op vijf van de ziekte, terwijl één op tien mensen met schizofrenie zelfmoord pleegt.

Van alle geestesziekten is schizofrenie ongetwijfeld de zwaarste aandoening voor iedereen die erbij betrokken is. Het leven van de patiënten wordt onmiskenbaar volledig ontwricht. Ook familie en vrienden worden zwaar getroffen door hun verdriet wanneer zij de gevolgen van de ziekte zien bij hun vriend of familielid, evenals door de zware last die het verzorgen van de patiënt betekent. Omgaan met de symptomen van schizofrenie is vooral moeilijk voor familieleden die zich herinneren hoe actief en levendig de persoon was voor hij ziek werd. Ondanks duidelijk bewijs van het tegendeel geloven sommige mensen nog steeds dat schizofrenie wordt veroorzaakt door slecht ouderschap of een zwakke wil. Dat is echter volledig verkeerd. Schizofrenie is een complexe ziekte, die men wijt aan een aantal verschillende factoren die tegelijkertijd werken. Deze factoren blijken genetische invloeden, trauma (verwonding) in de hersenen bij of rond de geboorte, samen met de effecten van sociale isolatie en/of stress te zijn. Ook andere effecten kunnen belangrijk zijn, maar geen enkele factor kan als DE oorzaak van schizofrenie worden beschouwd. Wel denkt men dat elk van die factoren de kans op het ontwikkelen van de symptomen bij iemand groter maakt.

Schizofrenie treft tussen 1 en 2% van de mensen. Schizofrenie komt voor in de hele wereld en de ziektepercentages zijn in alle landen vergelijkbaar. Schizofrenie is de enige ziekte die zo vernietigend is voor jonge mensen. Mannen en vrouwen hebben evenveel kans om de ziekte de ontwikkelen. De meeste mannen worden ziek tussen 16 en 25 jaar, terwijl de meeste vrouwen de symptomen ontwikkelen tussen 25 en 30 jaar. Medicatie en andere behandelingen voor schizofrenie helpen de uitputtende symptomen te verminderen en onder controle te houden, wanneer ze regelmatig en zoals voorgeschreven worden gebruikt. Sommige mensen echter hebben geen baat bij de beschikbare behandelingen of onderbreken hun behandeling te vroeg vanwege de vervelende bijwerkingen of om andere redenen. Zelfs wanneer de behandeling doeltreffend is, kunnen de blijvende gevolgen van de ziekte (zoals verlies van kansen, stigma, restsymptomen en bijwerkingen van de medicatie) erg lastig zijn voor de patiënt en hem of haar belemmeren om een normaal leven te leiden.

Misbruik van een middel is een vaak voorkomende bekommernis voor familieleden van mensen met schizofrenie. Aangezien sommige mensen die drugs gebruiken, symptomen vertonen die gelijken op die van schizofrenie, kan men mensen met schizofrenie verkeerdelijk aanzien voor mensen die 'high zijn van de drugs'. Mensen met schizofrenie gebruiken vaak alcohol en/of drugs en reageren soms bijzonder slecht op bepaalde drugs. Misbruik van een middel kan de doeltreffendheid van de behandeling voor schizofrenie ook verminderen. Stimulerende middelen (bijv. amfetamines en cocaïne) kunnen zware problemen met zich meebrengen voor mensen met schizofrenie, net zoals PCP of marihuana. Bij sommige mensen verslechteren zelfs de schizofrene symptomen als ze die drugs innemen. Misbruik van een middel vermindert ook de kans dat de patiënt het door de arts voorgeschreven behandelingsprogramma zal volgen.

De meest voorkomende vorm van stoornissen in het gebruik van een middel bij mensen met schizofrenie, is nicotineverslaving door roken. De prevalentie van roken bij mensen met schizofrenie bedraagt ongeveer drie maal de prevalentie bij de algemene bevolking. De verhouding tussen roken en schizofrenie is echter complex. Hoewel mensen met schizofrenie roken om zelf hun symptomen te behandelen, werd vastgesteld dat roken een reactie op antipsychotische geneesmiddelen belemmert, zodat rokers hogere doses antipsychotica nodig hebben.

*Medicatie voor schizofrenie...

Medicatie voor schizofrenie

In het midden van de jaren '50 werden de eerste doeltreffende geneesmiddelen voor de behandeling van schizofrenie ontwikkeld. Er bestaan een aantal verschillende 'conventionele' antipsychotica, zoals haloperidol, chlorpromazine, flufenazine, droperidol, pimozide, sulpiride en thioridazine. Die geneesmiddelen werken blijkbaar hoofdzakelijk op het verminderen van de werking van de neurotransmitter dopamine in de hersenen. Ze zijn vooral nuttig voor het behandelen van de positieve symptomen van schizofrenie en stellen veel patiënten in staat om uit het ziekenhuis te blijven en goed te functioneren in de maatschappij. Ze blijken echter niet erg efficiënt tegen de negatieve symptomen of de stemmingssymptomen (affectieve symptomen) van schizofrenie. Bovendien reageren sommige patiënten zwakjes of helemaal niet op al deze geneesmiddelen. Conventionele neuroleptica hebben ook een aantal vervelende bijwerkingen en de patiënt moet dan misschien extra geneesmiddelen nemen om die werkingen te bestrijden. De bijwerkingen dragen ertoe bij dat patiënten hun medicatie niet nemen (niet-naleving), wat het opnieuw optreden van de schizofrene symptomen tot gevolg kan hebben.

De laatste tien jaar werden een aantal nieuwe, doeltreffende medicaties voor schizofrenie op de markt gebracht. Die hebben weinig en minder ernstige bijwerkingen dan de oudere medicatie. De nieuwere antipsychotica (zoals clozapine, risperidon en olanzapine) blijken de werking van zowel serotonine en dopamine te belemmeren en hebben daardoor invloed op een groter aantal symptomen. Ze zijn doeltreffend in de behandeling van psychose, met inbegrip van hallucinaties en waanideeën, en ze helpen ook de negatieve symptomen van de zieke te behandelen, zoals verminderde motivatie of afgestompte emotionele uitdrukking. Clozapine is doeltreffend tegen een aantal symptomen, maar de mogelijke ernstige bijwerking van agranulocytose (verlies van een bepaald type witte bloedcellen) heeft tot gevolg dat het in veel landen alleen wordt gebruikt bij patiënten die op geen enkel ander geneesmiddel reageren.

Bij de meeste mensen met schizofrenie verbetert de toestand opmerkelijk wanneer ze met antipsychotica worden behandeld. Op sommige patiënten echter hebben de geneesmiddelen weinig effect en een klein aantal lijkt ze niet nodig te hebben. Het is moeilijk te voorspellen welke patiënten tot die twee groepen zullen behoren. Het is moeilijk om hen te onderscheiden van de overgrote meerderheid van patiënten die baat hebben bij een behandeling met antipsychotica.

Patiënten en familieleden maken zich soms zorgen over de antipsychotica die gebruikt worden om schizofrenie te behandelen. Behalve hun bekommernis over de bijwerkingen maken ze zich zorgen dat dergelijke geneesmiddelen tot verslaving kunnen leiden. Antipsychotica doen echter geen 'high' moment (euforie) of verslavingsgedrag ontstaan bij mensen die ze innemen. Een andere misvatting over antipsychotica is dat ze als een soort controle over de geest of als een 'chemische dwangbuis' werken. Indien het in een aangepaste dosering wordt genomen, wordt men niet 'gevloerd' door het geneesmiddel en neemt het ook de vrije wil niet weg. Deze geneesmiddelen kunnen kalmerend werken, wat zeer nuttig kan zijn wanneer de behandeling is opgestart, vooral als de persoon opgewonden is. Het nut van het geneesmiddel ligt echter niet in de kalmerende werking maar in het vermogen om de hallucinaties, de opwinding, de verwardheid en de wanen of de psychotische episode te verminderen. Op deze manier kunnen antipsychotica iemand met schizofrenie helpen om de wereld rationeler te bekijken..

Antipsychotica verminderen de kans op toekomstige psychotische episodes bij patiënten die herstellen van een acute episode. Zelfs met een blijvende behandeling zullen sommige mensen die zich hersteld hadden, hervallen. Een hoger recidivepercentage wordt vastgesteld wanneer de medicatie wordt onderbroken. In de meeste gevallen is het niet juist te beweren dat een doorlopende behandeling met geneesmiddelen recidiven voorkomt; het vermindert wel hun intensiteit en hun aantal. De behandeling van ernstige psychotische symptomen vereist gewoonlijke hogere doses dan een onderhoudsbehandeling. Wanneer de symptomen terug optreden bij een lagere dosis kan een tijdelijke verhoging een volledige recidive verhinderen.

Wanneer antipsychotische medicatie wordt onderbroken of onregelmatig wordt genomen, bestaat er meer kans op recidive. Daarom is het belangrijk dat mensen met schizofrenie samenwerken met hun artsen en hun familie, zodat ze zich aan hun behandelingsprogramma houden. Dit betekent dat ze elke dag op de juiste tijd de juiste dosis van de voorgeschreven medicatie moeten innemen, de klinische afspraken moeten nakomen en nauwgezet de andere behandelingsprocedures moeten volgen. Omdat dit soms moeilijk is voor mensen met schizofrenie, kunnen verschillende strategieën die taak voor hen verlichten, wat een verbeterde levenskwaliteit tot gevolg kan hebben.

Bijwerkingen

Antipsychotische geneesmiddelen hebben, zoals bijna alle geneesmiddelen, naast de positieve werking ook ongewenste effecten. Tijdens de vroege fasen van de behandeling met geneesmiddelen kan de patiënt geplaagd worden door bijwerkingen zoals sufheid, rusteloosheid, spierkrampen, beven, een droge mond of wazig zicht. De meeste van die bijwerkingen kunnen worden opgelost door de dosering te verlagen, of ze kunnen onder controle worden gehouden door andere medicatie. Alle patiënten reageren verschillend op behandelingen en vertonen andere bijwerkingen op de verschillende antipsychotische geneesmiddelen. De ene patiënt heeft meer baat bij een geneesmiddel dan de andere.

De bijwerkingen op lange termijn van antipsychotica kunnen een aanzienlijk ernstiger probleem teweegbrengen. Tardieve dyskinesie (TD) is een stoornis die wordt gekenmerkt door onwillekeurige bewegingen, vooral van mond, lippen en tong en soms van andere delen van het lichaam zoals armen en benen. Dit komt voor bij ongeveer 15 tot 20% van de patiënten die jarenlang de oude antipsychotica kregen, maar TD kan zich ook ontwikkelen bij patiënten die gedurende een kortere periode met die geneesmiddelen werden behandeld. In de meeste gevallen zijn de symptomen van TD mild en is de patiënt zich niet bewust van de bewegingen. Met de nieuwere antipsychotica is de kans op het ontwikkelen van TD veel lager dan met de oude geneesmiddelen. Het risico bestaat echter nog, net zoals elk geneesmiddel zijn eigen bijwerkingen kan hebben, zoals gewichtstoename. Wanneer ze in een te hoge dosis worden toegediend, kunnen de nieuwere geneesmiddelen bovendien tot andere problemen leiden, zoals sociale afzondering en symptomen die gelijken op die van de ziekte van Parkinson, een bewegingsstoornis. Toch zijn de nieuwere antipsychotica een stap vooruit in de behandeling en is hun optimaal gebruik bij mensen met schizofrenie het onderwerp van veel lopende studies.

*One flew over the cuckoo's nest...

One flew over the cuckoo's nest

Regie: Milos Forman
Scenario: Bo Goldman, Lawrence Hauben
Met: Jack Nicholson, Louise Fletcher, William Redfield, Michael Berryman, Brad Dourif, Christopher Lloyd, Danny De Vito, Scatman Crothers, Dean R. Brooks e.a.
133 min. / USA / 12 jaar

Indrukwekkend: 'One Flew Over The Cuckoo's Nest', één van dé films van de jaren zeventig, een klassieker. Nu wilt dat op zichzelf niet al te veel zeggen: veel van die klassiekers van toen hebben tegenwoordig heel wat van hun vroegere kracht verloren. Kijk maar eens naar 'Easy Rider', ook zo'n film van een generatie (en ook één met Jack Nicholson, toevallig), en verwonder u erover dat uw ouders hiervoor storm liepen.

Niet zo voor 'Cuckoo's Nest'. Milos Forman, een Tsjechische regisseur die hier z'n eerste Amerikaanse project onder handen nam, creëerde een tijdloze visie op een man die vastzit in een verstikkend systeem, die nog steeds even fris, geestig en dramatisch lijkt als op de dag dat hij voor het eerst in de zalen verscheen.

Nicholson speelt misschien de beste rol in zijn carrière als Randle P. McMurphy, een kleine crimineel die veroordeeld wordt wegens seks met een minderjarige (de film speelt zich af in 1963, toen zoiets niet zomaar met gemeenschapsdienst bestraft werd). Om aan de nor te ontsnappen, doet McMurphy zich voor als mentaal onbekwaam, en hij wordt naar een psychiatrische inrichting, maar zegt u maar gerust gekkenhuis, in Oregon overgebracht.
Waar McMurphy geen rekening mee houdt, is dat een dergelijke inrichting geen verplichting heeft om je op een bepaalde datum vrij te laten. Hij krijgt te maken met de stoïcijnse verpleegster Ratched (Louise Fletcher, in haar ltste succesvolle rol voor ze in een zwarte ravijn stortte genaamd Hollywood has-been hell), een koele, frigide dame die met een ijskoude zelfverzekerdheid de plak zwaait over haar afdeling.

Een groot gedeelte van de drive achter de film is deze kleine oorlog tussen McMurphy en Ratched. McMurphy is in essentie een vrije ziel, die doet wat hij graag doet en leeft om plezier te maken, in alle vrijheid. Dat hij hierbij af en toe te ver gaat en de grens van de criminaliteit overschrijdt, is schijnbaar van minder belang. We zien Nurse Ratched, achter het harnas van haar perfect witte verpleegstersuniform, als het diametrale tegenovergestelde daarvan: een vrouw van onaantastbare autoriteit, die leeft volgens zelf opgestelde, strenge regels van discipline.

Nicholson en Fletcher spelen het nagenoeg perfect, met kleine nuances aan beide kanten. Let bijvoorbeeld op één van de vele therapiesessies, wanneer Nicholson terugkomt van zijn elektroschokbehandeling. Nicholson voert een nummertje op voor de andere patiënten, en gaat uiteindelijk zitten, waarbij hij zegt: "It's great to be back... Mildred." Hij noemt haar bij de voornaam, alsof ze op hetzelfde niveau staan, en Fletchers ogen lijken vuur te spuwen. Veel hiervan was afkomstig uit repetities en improvisaties, en dat merk je. De film heeft een soort van spontaniteit; de gebeurtenissen die we zien schijnen niet binnen de dwangbuis van een te volgen plot geduwd te zijn, maar op een natuurlijke, spontane wijze uit elkaar voort te vloeien. Bekijk bijvoorbeeld een lange scène, waarin McMurphy met de andere patiënten gaat vissen; die hele sequens breekt in principe de structuur van de film, aangezien er een aanzienlijke tijd buiten de inrichting wordt doorgebracht. Maar ze wérkt, ze is leuk, ze zegt bepaalde zaken over de personages. Ze is spontaan.

Het gekkenhuis wordt hier in de eerste plaats gebruikt als een metafoor voor de gehele samenleving. Forman kwam net vanuit een communistisch land, waar hij de voorbije jaren geprobeerd had films te maken ondanks de inhoudelijke beperkingen die het regime oplegde, en hij wist maar al te goed waar 'Cuckoo's Nest' echt over ging: een vrije vogel die gekooid dient te worden om deel uit te maken van het systeem. En wanneer die vogel niet mee wil werken, dan moet dat maar op een drastische manier gebeuren.

Want laten we wel wezen: als een strikt realistisch verhaal over een psychiatrische inrichting, schiet 'Cuckoo's Nest' regelmatig te kort, met zijn nogal simplistische visie op mentale ziekten en hun behandeling. Wat McMurphy tijdens de film schijnt te beweren, is dat de patiënten meer baat zouden hebben bij een biertje en een base-ballmatch op tv, dan bij de therapiesessies waar ze enkel over hun problemen zitten te jammeren. Helemaal ongelijk heeft hij misschien niet, maar er komt ongetwijfeld meer bij kijken dan dat. Mentale problemen bestààn echt, en ze dienen behandeld te worden met meer dan de vrije levensstijl van McMurphy.

Maar daar gaat het natuurlijk niet over; het gaat over het loswrikken van vrijheden binnen een systeem dat je geen vrijheid gunt, en zelden werden dergelijke ideeën in een leukere film verwerkt. Want van de vele dingen die 'Cuckoo's Nest' is, is het ook een zeer geestig verhaal. De wisselwerking tussen Nicholson en de rest van de patiënten is vaak een genot om te zien. Wie trouwens Danny De Vito, Christopher Lloyd en Brad Dourif eens in héél vroege rolletjes wil zien: hier is uw kans. Forman vindt verrassend veel humor onder de bewoners van Nurse Ratcheds afdeling, inclusief kaartspelletjes die eindeloos aanslepen omdat niemand het eens kan worden wiens beurt het is, en imaginaire baseballwedstrijden op tv. Het is via dit soort van grappige scènes dat de regisseur een connectie met het publiek opbouwt, dat we gaan geven om de personages. Wanneer het einde dan aan komt zetten met een aantal zeer dramatische wendingen, komen ze eens zo hard aan.

'Cuckoo's Nest' wordt vaak omschreven als een commentaar op de Amerikaanse, bekrompen moraliteit. Dat was misschien ook wel zo in de originele roman van Ken Kesey, maar in handen van Milos Forman wordt die commentaar duidelijk opengetrokken naar elke repressieve autoriteit - naar iedereen die je zou willen tegenhouden om te doen, te denken en te zeggen wat je wilt.

Dit is één van die grote klassiekers die je niet enkel kunt waarderen op een verstandelijk niveau; het is ook gewoon een zeer onderhoudende film, die je met plezier bekijkt en herbekijkt.

*Boekentips? (thema schizofrenie)

Boekentips:

*Iemand Filmtips? (thema schizofrenie)

Filmtips:

*Vragen, Commentaar, & ook Beantwoorden mag hier!

*

*Foto's van de film:A Beautiful mind(zie in LINKS)

A beautiful mind (film) In LINKS de moviemeter>reakties op de film A beautiful mind

John Forbes Nash jr. heeft het allemaal meegemaakt. Van de geneugten van het leven als beroemdheid tot de depressie van een roemloos bestaan.

Verhaal
John Nash (Crowe) is een wiskundig genie die aan het begin van zijn carrière een ongelooflijke ontdekking doet. Hij staat op het punt om internationaal door te breken, maar de arrogante Nash valt diep als zijn geestelijke gezondheid het laat afweten. Hij wordt gedwongen zichzelf terug te vinden maar die weg is hard, pijnlijk en enorm aangrijpend. Na vele jaren van strijd, overwint hij zijn ziekte en krijgt uiteindelijk zelfs de Nobelprijs..

*Don't let the sun go down on me...

Don't let the sun go down on me

I can't light no more of your darkness
All my pictures seem to fade to black and white
I'm growing tired and time stands still before me
Frozen here on the ladder of my life

Too late to save myself from falling
I took a chance and changed your way of life
But you misread my meaning when I met you
Closed the door and left me blinded by the light

Don't let the sun go down on me
Although I search myself, it's always someone else I see
I'd just allow a fragment of your life to wander free
But losing everything is like the sun going down on me

I can't find, oh the right romantic line
But see me once and see the way I feel
Don't discard me just because you think I mean you harm
But these cuts I have they need love to help them heal

Elton John

*Gedichten mogen hier...(toepasselijke)

Toepasselijke gedichten zijn hier van harte welkom!

*Iedereen is gek...(Colum Bas Haring)

COLUMN BAS HARING - MARE 15, 18 december 2003

--------------------------------------------------------------------------------

Iedereen is gek
Het stikt van de gekken. En Saddam Hussein is natuurlijk een van de meest in het oog springende. Rare vent; een beetje in zo'n hol onder de grond gaan liggen... Maar hoe gek Saddam Hussein precies is weten we nog niet; en ook niet hoe het zo is gekomen. Gelukkig hebben we ook onze eigen malloot: Volkert van der G. Zo gek als een deur. Denken dat drieduizend nertsen belangrijker zijn dan één kale man; hoe haalt ie 't in z'n hoofd? Als je op een dergelijke verwrongen manier de werkelijkheid beschouwt dan heb je Asperger - dat kan haast niet anders.

Bas Haring

Volgens mijn medische encyclopedie is Asperger een ziekte die voor het eerst in 1944 beschreven is door de Oostenrijkse arts Hans Asperger. Mensen met de ziekte hebben normale intelligentie en presteren bovendien meestal in het één of ander bovengemiddeld. (Klinkt nog niet echt als een ziekte.) Maar, en nu komt het, mensen met Asperger zien de wereld anders dan deze werkelijk is. De wereld anders zien dan deze werkelijk is; dat klinkt onhandig.
Als ik de voorbeelden die Hans Asperger opsomt verder in beschouwing neem, bekruipt me een angstig gevoel: het ziet er naar uit dat ik ook last heb van Asperger. Ik begrijp soms ook niet wat anderen bedoelen - als ze het hebben over carrière maken en verhuizen naar Aerdenhout, de overtuigingskracht van George Bush, en dat het vroeger allemaal beter was. En ik zie de wereld ook anders zie dan deze werkelijk is; hoe is het anders verklaarbaar dat ik niet meedoe aan de Postcode Loterij en alle anderen wel? Sterker nog; ik vraag mij zelfs af hoe de wereld er eigenlijk werkelijk uitziet. Een ernstiger geval van Asperger kan ik me niet voorstellen.
Gelukkig lijden de mensen die niet aan Asperger lijden weer aan een andere ziekte volgens mij: de ziekte van de normale mens. Normale mensen zien de wereld zoals andere normale mensen deze zien; en tezamen denken ze dat ze de wereld zien zoals deze werkelijk is. Normale mensen zien een succesvolle collega in wat voor mij een debiel is die krom ligt voor een Porsche. Normale mensen zien een blij gezin in een jengelende baby. En in wat voor mij een willekeurige en onbetekenende streep is, ziet de normale mens een teken van sportieve vrijheid: leven zoals je wilt in een gezond lichaam, met bovendien de sportschoenen van de sponsor van het Nederlands elftal. Maar ik begrijp dat allemaal niet, en voor mij blijft onder andere de subtiele en ware betekenis van de Nike swoosh verborgen.
Toch vraag ik me af of ik moet treuren om mijn ziekte. En stiekem heb ik ook te doen met al die anderen die aan die andere ziekte lijden. In ieder geval zijn we allemaal ziek. Alleen noemen we de ziekte die het meeste voorkomt niet zo. Van die ziekte kunnen we nauwelijks nog zien dat het ziekte is. Dat is pas echt een ziekte: de waarheid niet zien zoals deze werkelijk is. Maar gelukkig heb ik daar geen last van.

*Vooroordelen...

Mythes

- Schizofrenen hebben een gespleten persoonlijkheid
Het idee dat schizofrenie hetzelfde is als 'een gespleten persoonlijkheid', is wijdverspreid. Nochtans hebben beiden niets met elkaar te maken. Bij schizofrenie is er geen sprake van een 'tweede persoonlijkheid'. De persoonlijkheid van de getroffene blijft wel degelijk dezelfde, maar bepaalde aspecten in zijn gedrag wijzigen.
Een effectieve gespleten persoonlijkheid (waarbij de getroffene wisselt tussen twee of meer persoonlijkheden) is een aandoening van een compleet andere aard en ze is bovendien uitermate zeldzaam.

- Schizofrenen zijn extreem gewelddadig
Een andere diepgewortelde mythe is dat mensen met schizofrenie zeer agressief en crimineel geweldadig zijn. Onderzoek wijst uit dat deze mensen niet meer gewelddadig zijn dan de doorsnee burger. Meestal zijn ze zelfs eerder wat teruggetrokken en hebben ze niet liever dan dat ze gerust gelaten worden.
Tijdens acute psychotische fasen worden sommigen wel wat gewelddadig, maar uitbarstingen van agressie zijn eerder uitzondering dan de regel, vooral bij mensen die met geneesmiddelen behandeld worden.

- De geneesmiddelen controleren mijn geest
Soms wordt de inname gestopt omdat de patiënt en zijn omgeving bang zijn dat de geneesmiddelen tot verslaving kunnen leiden. Dit is echter niet het geval. Neuroleptica veroorzaken geen 'goed gevoel' of een 'kick' en ze leiden ook niet tot een sterke lichamelijke afhankelijkheid.
Een andere mythe omtrent deze geneesmiddelen is dat ze 'de geest controleren'. Neuroleptica zorgen vooral voor een vermindering van de hallucinaties, wanen, opwinding, verwarring, enz. Vaak bieden ze de patiënt zelfs de kans om de eigen problemen te leren onderkennen en zelf te onderscheiden wanneer er sprake is van dreigende hallucinaties of wanen. Het is eerder de schizofrene psychose die de overhand haalt op de patiënt, maar mits de juiste geneesmiddelen kan deze zijn gedrag en gedachten opnieuw onder controle krijgen.
Dit neemt niet weg dat neuroleptica ongewenste effecten kunnen veroorzaken, zoals een zekere versuffing of verminderde expressiviteit.